Zegt het voort!

blog archief

Groene Parels Capelle (5)

 

(Tekst met medewerking van Anton Roeloffzen SNC)

 

Dit is een lang verhaal over een groot gebied.

Tussen Capelle en Nieuwerkerk ligt binnendijks, ten noorden van de Hollandsche IJssel het Recreatiegebied Hitland. Het was oorspronkelijk een veenweidegebied dat tussen 1983 en 1994  heringericht is als recreatie- en natuurgebied. Het  bestaat uit drie delen:

 

  • Direct ten zuiden van Nieuwerkerk ligt HitlandNoord. Hier is vooral bos aanwezig met her en der wat weilanden en enkele kleiputten en wielen.
  • Een middengedeelte (geen naam), dat grotendeels haar functie als veenweidegebied heeft behouden. Deze gronden zijn in bezit bij een viertal boeren.
  • Aansluitend op de Capelse wijk Oostgaarde ligt Hitland-Zuid. Er zijn veel waterpartijen aanwezig, een groot moerasgedeelte, weilanden, bosschages en Golfbaan Hitland.

Hitland Zuid

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hoewel bijna heel Hitland binnen de gemeente Zuidplas ligt, is Capelle toch voor 50% medebeheerder van dit gebied via  het Recreatieschap Hitland. Hitland is niet alleen een recreatiegebied, maar ook een belangrijk natuurgebied. Het is ook een belangrijke ecologische verbinding tussen o.a. het Schollebos, de Krimpenerwaard en het Groene Hart.

In Hitland treffen we in de bospercelen een gevarieerd bomenbestand aan. Aanwezig zijn o.a. Kraakwilg en andere wilgensoorten, Zwarte els, Bastaardpopulier, Grauwe abeel, Gewone es, Esdoorn, en Berken. In de bospercelen zijn ook veel struiken aanwezig, o.a. Meidoorn, Vlier, Inlandse Vogelkers en Rode Kornoelje. Her en der zijn er ook uitgebreide braamstruwelen.

In Hitland Zuid is een bijzondere moeras- en waterflora te vinden. Er zijn bijzondere soorten aanwezig als Koningsvaren, Moerasvaren, Wateraardbei en Waterscheerling, en ook kenmerkende moerasplanten als Gele Lis en Kattenstaart. In Hitland Noord groeit in een paar sloten de Zwanenbloem. En op de muren van de gerestaureerde steenovens bloeit ieder jaar de Muurleeuwenbek uitbundig.

 

Wateraardbei (Comarum palustre)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Zwanenbloem (Butomus umbellatus).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dankzij de robuuste landschapselementen, een afwisseling van bos, weiland, water en moeras, is Hitland voor vogels een eldorado. Naast algemene soorten zijn ook bijzondere vogels te zien en horen, o.a. Rietgors, Blauwborst, Ooievaar, Spotvogel, Bruine Kiekendief, Roerdomp, IJsvogel, Zomertaling, Rietzanger, Boomvalk, Ransuil, Grutto. Zelfs de Visarend heeft er paar jaar geleden enkele weken gebivakkeerd.

 

 

 

Blauwborst (Luscinia svecica).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ransuil (Asio otus)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wat zoogdieren betreft moet de Bever worden genoemd, die buitendijks langs de Groenedijk zijn burcht heeft en zijn knaagsporen ook achterlaat in Hitland.

 

Beversporen

 

 

 

 

 

 

 

 

Ook de kades in het gebied zijn de moeite waard. Het zijn oude wandel- en fietspaden vanuit Capelle naar de Groenedijk.

De Oude Kerklaan was voor de gelovigen in het dorp en omgeving de route naar de kerk en terug. Langs dit door Zwarte Elzen en Gelderse Roos omzoomde pad is een mooie bermvegetatie aanwezig, typerend voor het vroegere veenlandschap. Er staan veel Brede Stekelvarens en ook de zeldzame Wilde Hemelsleutel komt hier voor tussen de bomen en struiken.

Langs de Klaas Klinkertkade komen ook wat bijzondere soorten voor. Zo is hier het van Japan afkomstige Theestruikje verwilderd, staan er enkele Wilde cultuurappels, een Kaukasische Vleugelnoot, een Pontische Rododendron en enkele spectaculair grote Essen.

Helaas zijn er door verkeerd beheer ook verliezen te melden. De ooit aanwezige Krabbenscheervegetatie in de sloot langs de Klaas Klinkertkade was opeens helemaal verwijderd tijdens het jaarlijkse schonen van de sloot en is nooit meer teruggezien.  Het moerasgraslandje bij het moerasbos is inmiddels geheel verbost door het uitblijven van goed maaibeheer. Hier groeiden ooit bijzondere Zegges, Rietorchissen en Grote Ratelaar.

Desondanks nog steeds een prachtige Natuurparel!

Februari

Februari, meest gedenkwaardig was natuurlijk de reeks van 3 stormen die ook over Capelle trokken met vooral veel schade aan bomen. De materiele schade aan huizen en gebouwen was gelukkig klein en er waren ook geen menselijke slachtoffers. In Schollebos zeker 100 omgewaaide bomen, waaronder een paar hele grote.

 

Een enorme Abeel net achter Capelseweg hield het niet. Diverse voet- en fietspaden werden geblokkeerd door omgevallen bomen. Gemeente heeft de fietspaden weer toegankelijk gemaakt, de voetpaden komen volgende week aan de beurt, omdat opruimen van bomen in de wijken natuurlijk prioriteit heeft. De Capelseweg, de drukste doorgaande weg van Capelle, was tijdelijk geblokkeerd door enkele omgewaaide essen die dwars over de weg lagen. De brandweer zag ik de hele dag heen en weer rijden. Gemeente liet waarschuwing uit om ook na de laatste storm het Schollebos niet te betreden vanwege nog steeds gevaar van omvallende bomen en takbreuk, maar door het mooie weer van de afgelopen paar dagen (en de corona-moeheid?) hield vrijwel niemand zich daaraan.

 

Diverse vergaderingen en bijeenkomsten SNC met gemeente betreffende revitalisatie Schollebos. Gezamenlijke inspectie proefvak bosperceel, wat doen we met gekapt hout (circulair beheer!), SNC mag concept maaibestek ontwerpen (is inmiddels klaar en wordt volgende week aan gemeente gestuurd). 

In de Vlindertuin bloeien de narcissen volop en zijn door SNC 6 knotwilgen geplant tussen de essen die gekapt moeten worden (bijna dood door essentaksterfte). Knotwilgen heel belangrijke nectarbron in vroege lente!

 

Echte lentebodes die nu al te zien zijn:

 

Gewoon Speenkruid (Ficaria verna). Afgelopen week de eerste bloeiende exemplaren. In Schollebos overvloedig in veldjes groeiend. Behoort tot familie Ranonkelachtigen net als o.a. boterbloemsoorten en dotterbloem.

 

 

 

 

 

Klein Hoefblad (Tussilago farfara). Ook algemeen en echte lentebode. Op meerdere plaatsen (o.a. Vlindertuin) nu in bloei. Familie Asterachtigen. In volle bloei bloemhoofdjes rechtop, uitgebloeid met hangende hoofdjes, maar met rijpe pluiszaden weer met rechtop-hoofdjes.

 

 

 

 

Ook het Groot Hoefblad (Petasites hybridus) bloeit al erg vroeg (nu langs sloot Bermweg langs Vlindertuin). Bloeit meestal later dan Klein Hoefblad. Ook familie van Asterachtigen, maar geheel andere bloeiwijze: de bloemetjes zitten in een soort vertakte tros en de lintblaadjes ontbreken aan de bloemhoofdjes. Beide hoefbladsoorten bloeien voordat de bladeren verschijnen. Het blad van Groot Hoefblad is ook werkelijk heel groot (tot bijna halve meter). Groot Hoefblad is Tweehuizig: mannetjes- en vrouwtjesbloemen groeien op aparte planten. Soms ver van elkaar waardoor geen geslachtelijke voortplanting, maar vermeerdering via de wortelstokken.

 

Citroenvlinder (Gonepteryx rhamnii). Een algemene dagvlindersoort die overwintert als volwassen vlinder. Bij gunstig weer vroeg in voorjaar te zien, maar nu al op 23 februari in Capelle West.

 

 

 

 

 

Andere februariwaarnemingen in Schollebos: Bosuil (2 roepende mannetjes omgeving Capelse Manege), Cetti’s Zanger (langs oostelijk deel Nieuwerkerkse Tocht, diverse waarnemingen), Dodaars (idem), Tafeleend (west Nieuwerkerkse Tocht), IJsvogel (diverse waarnemingen), Vos (Golfbaangebied), Kleine Vos (ook een dagvlinder die net als Citroenvlinder overwintert als volwassen vlinder); bloeiende Gele Kornoelje (besdragende struik, langs Spartasportvelden). Eerste zingende Merel, Zanglijster en Heggenmus.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tuin- en Stadsvogels

De Stadsvogeladviseur namens de Vogelbescherming voor onze gemeente (Marcus Breet) heeft op verzoek van SNC een stukje geschreven over de Capelse resultaten in de  Nationale Tuinvogeltelling. Had ik al eerder willen plaatsen, maar teveel bezigheden mijnerzijds. De telgegevens zijn voor Vogelbescherming van belang om jaarlijkse verschuivingen te duiden (klimaat, leefomgeving).  Klik op onderstaande link voor de resultaten.

Vogeltelling Capelle

Het ooievaarspaar dat al enkele jaren heeft gebroed op het nest langs de ’s Gravenweg was afgelopen najaar  kennelijk voor het eerst vertrokken naar Afrika, want is maandenlang niet gezien. Tot afgelopen week: het paar stond samen op het oude nest (hier archieffoto). Veel ooievaars blijven tegenwoordig hier overwinteren net als dit paar, maar dit keer kennelijk niet. Ooievaars zijn monogaam, maar als ze wegtrekken om in Afrika te overwinteren vliegen ze niet tegelijk en gescheiden van elkaar weg en ook weer niet tegelijk en gescheiden terug naar hun oude nest, waarna ze elkaar na lang weerzien uitbundig begroeten met veel geklepper: bijna Valentijnsdag…. En dat de ooievaar bijna was uitgestorven in Nederland!

 

Er staan diverse vergaderingen en bijeenkomsten op de agenda met de gemeente en anderen (o.a.Gierzwaluwproject in Schenkel). We houden u op de hoogte. Als de coronamaatregelen het toestaan zullen we weer snel een excursie in het Schollebos organiseren.

Gemeente heeft naar aanleiding van door SNC geconstateerde vernielingen en ander vandalisme in het Schollebos een telefoonnummer vrijgegeven dat iedereen kan bellen als op heterdaad (!) zoiets wordt gezien: 010-2848111. Sla dit op in uw telefoon en bel! Niet alleen vernielingen, maar ook gekapt hout weghalen voor open haard, het grootschalig afsnijden van Daslook en Tonderzwammen is verboden! Ook het rijden met een quad dwars door bermen met mooie flora (afgelopen zondag nog!) of ruiters op voet-/fiets-/trimpaden.

 

 

 

Varia

Een vroege lente? Bloeiende Sneeuwklokjes en Winterakonieten. De Hazelaars staan al paar weken in bloei. Van Vlier- en Rozenstruiken lopen de blaadjes al uit. De eerste zingende Merel en Zanglijster. Kool- en Pimpelmees en Grote Bonte Specht (laatste roffelend) laten zich ook niet onbetuigd. Baltsende futen en Kuifeendjes. En dat terwijl de meeste elfstedentochten in februari waren…

 

Sneeuwklokjes (Galanthus nivalis; foto Martin den Boer). In Schollebos en in tuinen aangeplant als Stinsenplant.

 

 

 

 

 

 

 

Winterakoniet (Eranthis hyemalis; foto Martin den Boer).Ook een Stinsenplant en destijds aangeplant in oostelijke noordoever van Nieuwerkerkse Tocht.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bomenkap Schollebos.

Vanaf deze week worden in een proefbosperceel bomen met gele stippen  gekapt of stevig teruggesnoeid. Doel: het bos omvormen tot een gezond bos dat beter bestand is tegen de bodemomstandigheden. Dode, zieke en te dicht op elkaar staande bomen worden gekapt. Gedeeltelijk herplant andersoortige bomen en besdragende struiken. SNC is nauw betrokken met deze operatie. Samen met gemeente is een bestek aanbesteed waarbij ook aanvullende details zijn vastgelegd zoals aanleggen van rillen, bermen met stinsenflora sparen, nieuwplant besdragende struiken en bomen.

 

Maaiplan

Ook gaat gemeente eindelijk een maaiplan vaststellen samen met SNC dat vast komt te liggen in een bestek ter aanbesteding. In het verleden zijn al vele afspraken hierover tussen SNC en gemeente gemaakt, maar bij gebrek aan vastgelegd bestek kwam hier vaak niet veel van terecht. Hoera dus!

Fietspaden en geen verlichting

Er was ook een overleg in door gemeente opgerichte “Vrienden van het Schollebos” met diverse stakeholders waaronder dus ook SNC. Een aantal zaken die door anderen waren voorgesteld gingen gelukkig niet door: geen verbreding van bestaande fietspaden en geen verlichting van nu nog onverlichte fietspaden (laatste slecht voor vleermuizen en nachtvlinders). Ook hier een hoeraatje.

 

Vogelexcursie

KNNV (Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging) heeft samen met SNC een vogelexcursie gehouden in Schollebos in aansluiting op een digitale presentatie over herkennen van tuinvogels. Dit ter voorbereiding op de Nationale Tuinvogeltelling afgelopen weekeind. Met 22 man het bos in (met Corona-distances). Enthousiaste deelnemers! Koperwieken, Staartmezen, Groene en Grote Bonte Specht, Slob- en Kuifeenden, e.a. Uitslag Tuinvogeltelling volgt in een volgende blog.

 

Tot slot afgelopen week:

Een keffende Vos naast het fietstunneltje Gemaalpad langs Capelseweg in de vroege ochtend.

Appelvink in Schollebos(Coccothraustes coccothraustes; bron Waarneming.nl). De grootste vinkensoort met een knots van een dikke snavel waarmee hij zelfs kersenpitten kan kraken. Af en toe ’s winters in Schollebos en omgeving, maar wel Nederlandse broedvogel.

 

 

 

 

 

Ooievaars terug?

Hanke Boom fotografeerde deze week een paartje Ooievaars in Middelwatering. Het broedpaar van ’s Gravenweg was deze winter tot nu toe niet meer gezien (weggetrokken naar Afrika?). Zelfde paartje? Afwachten dus.

Groene parels in Capelle (4): Het Paradijsselparkje

Direct achter de IJsseldijk in een meander van de Hollandse IJssel ten oosten van het oude dijkdorp is rond 2000 een woonwijkje gebouwd. Ten oosten en noorden hiervan is een park aangelegd met een traditionele structuur van singels, kortgrasgazons en solitaire bomen. Omdat het park nog relatief jong is, hoogstens ruim 10 jaar oud, heeft het een open structuur. Midden in het park is een buurtspeeltuintje aangelegd.

In het park is op de vette rivierklei een behoorlijke variatie aan boomsoorten aanwezig. Opvallend zijn de knotwilgen, meestal de Chermesina-cultivar van de schietwilg, die mooie gele takken heeft, naast diverse gewone schietwilgen met bruingroene takken.

Knotwilgen
Knotwilgen

Daarnaast staan er een drietal grote Kaukasische vleugelnoten met grillige takkenkronen, diverse Lindes, Gewone esdoorns, enkele Zomereiken en Essen.

Vleugelnoten
Vleugelnoten

Overal langs de singels zijn natuurlijke rietoevers aanwezig, die gefaseerd worden gemaaid. Goed voor rietvogels als de Kleine Karekiet. In het park worden algemene tuin- en parkvogels aangetroffen zoals Merel, Houtduif, Koolmees en watervogels als de Waterhoen, Meerkoet, Fuut, Wilde Eend en Knobbelzwaan.

Het Paradijselparkje grenst aan de noordkant direct aan de Baaienbuurt in de wijk Oostgaarde. Hiertussen zijn nog enkele met bruggetjes verbonden eilandjes aanwezig die onderdeel uitmaken van de slotenstructuur in het eertijds aanwezige weidegebied. Hierop staan grote oude bomen, waaronder Zomereiken, Populieren en Essen. Deze zijn mede beeldbepalend voor het Paradijsselpark en belangrijk als ecologische verbindingszone met Hitland.

Uitzicht op eilandjes achter Baaienbuurt
Uitzicht op eilandjes achter Baaienbuurt

Door de grotendeels traditionele inrichting van dit park – wel zijn er overal natuurlijke oevers aanwezig – zijn de natuurwaarde en biodiversiteit nog beperkt. Deze kunnen belangrijk worden vergroot op de volgende manieren:

  • Zet meer besdragende inheemse struiken tussen de verspreid staande bomen: Gelderse roos, Kardinaalsmuts, Meidoorn, Egelantier, Wilde appel en Mispel.
  • Plant in het open gedeelte een “Tiny Forest” aan met inheemse bomen als Zomereik, Haagbeuk, Linde, Esdoorn, Grijze Els en Wilde kers.
  • Plaats in de natuurlijke oevers her en der wat solitaire Zwarte Elzen. Deze leveren voedsel voor putters en vinken in de winter.
  • Plaats een viertal solitaire Thuja’s, Leylandcypressen of Blauwe Schijncypressen. Deze bieden nestgelegenheid aan zangvogels als ze groot geworden zijn.
  • Leg enkele bloemrijke borders aan met vaste planten aan. Goed voor vlinders, bijen en andere insecten.
  • Plaats een bijenhotel op een zonnige plek.
  • Leg een takkenril aan op een afgelegen rustige plek, waar egels en andere kleine dieren een schuilplaats kunnen vinden.
  • Beheer een deel van de graslanden op ecologische wijze: drie maal per jaar maaien en na droging van het maaisel afvoeren.

Buurtvrijwilligers zouden hier een belangrijke rol kunnen spelen om samen met de gemeente en SNC het Paradijsselparkje om te toveren in een echte groene parel waar men kan genieten van de natuur.

Zelfs twee!

Ter aanvulling:

Had ik eerverleden week 1 Grote Zilverreiger gezien in Schollebos, Paul Sinnema zag er twee tegelijk in een boom.

 

 

 

 

 

Toen er een wegvloog, maakte Paul deze prachtige foto!

 

 

 

 

 

 

 

Love is in the air? Langs de IJsseloever waar Hitland begint is een paartje Bevers druk bezig. Er is daar een Burcht en hier en daar worden boompjes omgeknaagd. Zij hoeven daar geen dammen aan te leggen voor hun tehuis en de burcht levert ook geen schade aan dijken, want de burcht ligt buitendijks. Omdat er door de bevers geen beverdam hoeft te worden gemaakt is de schade aan de bomen minimaal.

 

 

Omgeknaagde bomen worden gebruikt als voedsel (schors) en nestbekleding. De bevers maken ook “ommetjes” in Hitland-Zuid: ook daar zijn knaagsporen aan bomen. Langs de Schielandweg (verlengde van Rijckevorselweg richting Nieuwerkerk) werd dit jaar een dode bever aangetroffen, maar kennelijk zijn er nu toch nog twee, een paartje? Bevers zijn voornamelijk ’s nachts actief. Met dank aan Steef Keijne die het wel en wee van deze beverburcht volgt met bewegingscamera’s.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

tussendoortjes

Tussen de afleveringen van Capelse Groene Parels (er volgen er nog een paar) nog leuke waarnemingen.

 

Paar weken terug in de Nieuwerkerkse Tocht in Schollebos 3 paartjes Wintertalingen, een van de mooiste eendensoorten.

 

 

 

 

 

 

Vorige week weer een Grote Zilverreiger in Schollebos.

 

 

 

 

 

 

 

Aan rand Schollebos achter Capelseweg eindelijk weer een  IJsvogel sinds de laatste vorstperiode begin 2021. Zat rustig een visje te verorberen. De laatste 2 jaar geen broedresultaten. 

 

 

 

 

 

 

 

 

Langs Rijckevorselweg ter hoogte van Capelsebrug een Torenvalk jagend boven de bermen (archieffoto van Hans Benard).

 

 

 

 

 

 

Regelmatig is nu ’s avonds en ’s nachts de Bosuil te horen in Schollebos. Al jaren een vaste broedvogel. Broedt heel vroeg, soms al in januari. Mannetje roept iets als “oehoehoe”, vrouwtje iets als “kjèk”.

 

 

 

 

 

Dit jaar tot nu toe nog maar 1 waarneming van (overvliegende) Houtsnip. In Capelle doortrekker en winterverblijf, maar geen broedvogel (wel elders in Nederland). Zoals de naam al zegt: vooral te vinden in boomrijke gebieden.

 

 

 

 

 

 

 

In Schollevaar zijn deze week 4 Tjiftjaffen samen gezien. Een zomergast die normaliter in Afrika overwintert. Steeds meer Tjiftjaffen blijven ook ’s winters hier. In Schollebos algemene broedvogel.

 

 

 

 

 

 

 

 

Goudhaantje. Nederlandse broedvogel in Naaldbossen. Hier als winterzwerver. In Schollebos vaak in hulststruiken. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Verder een enkel groepje Koperwieken (wintergast), Groene Specht, Grote Bonte Specht, enz.

Paddenstoelen zijn er het hele jaar.  Nu o.a. te bewonderen:

Echt Judasoor (Auricularia mesenterica). Op oude(re) vlierstruiken. Behoort tot de Trilzwammen: gelatineuze lichamen (als “drilpudding”). Bij droogte schrompelen ze ineen tot nauwelijks waarneembare korstjes. Op enkele plaats in Schollebos mooie formaties.

 

 

 

 

 

 

 

 

En ook dit jaar zijn ze er weer in Schollebos, zij het wat vroeger dan anders: Rode Kelkzwam (Sarcoscypha coccinea). Zeldzame soort. Goed zoeken op de grond op half begraven dode loofboomstammetjes. Een echte wintersoort.

 

 

 

 

 

Tot slot: een zeer zeldzame vogel in Nederland, op enkele plaatsen waargenomen deze week (dus meer dan 1 exemplaar), o.a. in Zevenhuizerplas: Purperkoet (Porphyrio porphirio; foto Vogeldagboek.nl). Onduidelijk of het gaat over ontsnapte vogels of plotseling spontane migratie naar onze contreien (normaliter Zuid-Spanje, Noord-Afrika). Naar zeggen van massaal uitgerukte vogelaars waren ze erg tam… Toch leuk. Qua uiterlijk lijkend op reusachtige Waterhoen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Groene parels in Capelle (3): Slotpark

Tussen de Slotlaan en de Raadhuisstraat achter de dijk langs de Hollandse IJssel ligt binnen de oudste dorpskern van Capelle het Slotpark, een voormalige locatie van een kasteel annex buitenplaats.

Rond 1275 werd door Dirc Traveys van Moordrecht in een moerassig gebied een kasteeltje gebouwd met een gracht eromheen. In 1350 werd het kasteeltje verbouwd en uitgebreid. Door de Hoekse en Kabeljauwse Twisten (1350-1490) is het kasteel diverse keren verwoest en werd meerdere keren geprobeerd het te herbouwen. In 1612 worden de restanten van het kasteel gesloopt en er een buitenverblijf gebouwd door koopman Johan van der Veeken waarbij tevens een 2e gracht om de oude gracht werd aangelegd. In circa 1734 wordt de buitenplaats gekocht door Groeninx van Zoelen. Met de oprichting van de Bataafse Republiek in 1794 vervallen echter alle “heerlijke rechten” van de adel en werd in 1798 de buitenplaats gesloopt. Alleen het “Dief- en Duifhuisje” uit 15e eeuw bleef uiteindelijk gespaard; dat diende als gevangenis en later ook als duiventil, nu een minimuseum beheerd door Historische Vereniging Capelle (HVC).

In 2000 werd het Slotpark op initiatief van HVC en met ondersteuning van zo’n 300 buurtbewoners door de gemeente heringericht, waarbij de nadruk werd gelegd op de historische achtergronden, die op informatieborden uitgebreid worden toegelicht. Maar ook aan het groen werd gedacht. Een tiental omwonenden is toen gestart met de Werkgroep Slotpark: vrijwilligers die maandelijks aan groenonderhoud doen zoals verwijderen van bramen en boomzaailingen en het “uitharken” van gebiedjes voor verarming van de bodem. In het park staat een grote variatie aan bomen, de meeste aangeplant tussen 2000-2016: Bastaardpopulier, Kraakwilg, Paardenkastanje, Zomereik, Eenstijlige Meidoorn, Kaukasische Vleugelnoot, Sering, Hazelaar, Gewone Es en Schijnacacia. Door omwonenden is een Walnoot en Amberboom geplant. Daarnaast is spontane opslag aanwezig van Zomereik, Vlier en Hazelaar. In het voorjaar bloeien stinseplanten als Daslook en Boshyacinth. Aan het eind van het voorjaar bloeit het Fluitenkruid (“Hollands Kant”) uitbundig. In juli bloeit hier ook de Brede Wespenorchis. Op het sloteilandje staat een nog jonge eenzame Linde; verder is daar een kruidenrijke vegetatie aanwezig.

 

In het talud van de aangrenzende ijsseldijk vanaf mei nog een vrij bijzonder plantje: Gewone Duivenkervel (Fumaria officinalis). Duiven eten er graag van en de plant lijkt op andere plant (Kervel). Behoort tot de Papaverfamilie en vroeger werden er allerlei medicinale eigenschappen aan toegekend (“officinalis” = geneeskundig gebruik).

 

 

 

In het huidige Slotpark is de dubbele gracht nog aanwezig. Hier zijn watervogels als Meerkoet, Wilde Eend, Boerengans, Knobbelzwaan, Blauwe Reiger en Waterhoen te zien. Bij mijn bezoekjes ook o.a. Grote Bonte Specht, Groene Specht en Boomkruiper waargenomen. Opvallend bij laatste bezoek: Huismussen in de direct omliggende woningtuinen!

De buurtwerkgroep Slotpark is na 21 jaar nog steeds onverminderd actief. Gemeente ondersteunt de werkgroep met o.a. onderhoudsmaterieel. Helaas worden de werkgroepleden ook ouder en is er dringend behoefte aan nieuwe vrijwilligers: aanmelden via wim.v.den.bremen@xs4all.nl

 

met dank aan Wim van den Bremen (Historische Vereniging Capelle, Werkgroep Slotpark) en Anton Roeloffzen (mede-auteur namens SNC) voor nadere informatie en research.

 

 

 

 

 

 

 

Groene parels in Capelle (2): De Heemtuin

Tussen de ’s Gravenweg en de Van Rijckevorselweg tegenover Kinderboerderij Klaverweide aan de ’s Gravenweg 327 ligt een bosstrook van bijna 2 hectare. Dit werd in 1960 in het oorspronkelijke Slagenlandschap aangelegd als een groene scherm tegen het uitzicht op de hoge flats ten zuiden van de Rijckevorselweg, ook wel bekend als de “Chinese Muur”.

Op de natte kleiige vruchtbare veengrond werden toen vooral essen en zwarte elzen en een aantal populieren en wilgen aangeplant. Zo is er een dicht elzen-essenbos ontstaan. In de noordelijke helft van dit bosperceel (langs de ’s Gravenweg, circa 1 hectare) is dit bosplantsoen wat dunner qua bomenbestand. Dit deel wordt sinds 1991 als Heemtuin beheerd door een enthousiaste groep vrijwilligers, eerst onder de bezielende begeleiding van Cas Heilker en na zijn overlijden door zijn vrouw Willie. Aanvankelijk werden ze geholpen door jongeren van de toen nog bestaande JeugdNatuurwacht Capelle. Vanaf 1993 zijn het vooral volwassen vrijwilligers en is de Stichting Heemtuin Capelle opgericht. Deze vrijwilligers zijn elke maandag- en zaterdagochtend met kleine groepjes in de weer met aanvullen van de houtsnipperpaden, snoeien, verwijderen van gevaarlijke of dode bomen en het aanbrengen van nieuwe beplanting. Helaas worden er in toenemende mate bomen, struiken en planten gepoot die niet in dit natte veenbostype thuishoren of zullen gedijen en vaak zelfs niet inheems zijn waardoor het woord “Heem” niet meer helemaal op zijn plaats is. SNC heeft een aantal jaren geleden adviezen uitgebracht over uit te poten heemplanten, maar daar is helaas niet veel gehoor aan gegeven.

Ook het Natuur- en MilieuEducatiecentrum “De Hooiberg” (onderdeel van Kinderboerderij) speelt een rol bij het beheer en onderhoud van de heemtuin. Op haar initiatief werd een mooie bijenstal gerealiseerd (de Hooiberg verzorgt natuurlessen voor basisscholen), gesubsidieerd door de gemeente. Voor de bijen zijn echter bloeiende drachtplanten belangrijk als voedselbron (nectar en pollen) en die zijn in de heemtuin niet overdadig aanwezig: het schaduwrijke bosplantsoen staat dat in de weg. De Hooiberg gaat proberen om inheems zadenmengsel te zaaien om de bijen te ondersteunen. Het lijkt ons beter (?) om langs de ’s Gravenweg een natuurvriendelijk bermbeheer toe te passen: knotwilgen in cyclus van 3 jaar 1/3e deel per jaar te knotten (belangrijke nectarbron in vroege voorjaar!) en bermen in te zaaien met inheems zadenmengsel en die maar 2x per jaar te maaien met afvoer van maaisel. Men moet een keuze maken qua beheer: nat veenbos of echt open heemtuin. Wat SNC betreft: nat veenbos combineren met insectenvriendelijk bermbeheer. Uiteraard zijn er diverse plantensoorten die dit schaduwbos wel aankunnen zoals Gevlekte Gele Dovenetel, Bosandoorn.

De heemtuin staat echter vooral bekend om zijn grote verscheidenheid aan paddenstoelsoorten waaronder een heel bijzondere:

Inktviszwam (Clathrus archeri). In november was die ook dit jaar weer te aanschouwen. Oorspronkelijk afkomstig uit Australië. Over hoe die hier in Nederland terecht is gekomen doen allerlei verhalen de ronde. Feit is dat een aantal jaren geleden deze heel zeldzaam was: uit heel Nederland en zelfs buitenland kwamen paddenstoelliefhebbers om deze in de heemtuin te fotograferen. Inmiddels is hij landelijk iets minder zeldzaam geworden. Behoort tot de Stinkzwammen (Phallales). Het vruchtlichaam begint als een “duivelsei” zoals op foto te zien is. Op de daaruit komende rode “inktvisarmen” zit een stinkend slijm waar vliegen op afkomen om zo de sporen te verspreiden.

Tijdens ons bezoek in november zagen we vele andere soorten. Een leuke soort:

 

Zwavelgeel Schijfzwammetje (Bisporella sulfurina).Je moet het maar zien. Deze zwammetjes op de kopse kant van een gezaagde boomstam zijn maximaal 1,5 mm in doorsnee. Niet zeldzaam, maar voor mij de eerste keer. Wie het kleine niet eert…

 

 

 

 

 

Een paar jaar geleden trof ik in de heemtuin ook dit juweeltje aan: Gestreept Nestzwammetje (Cyathus striatus). Kleine kommetjes (6-8 mm in doorsnee) met daarin “eitjes” van 1-2 mm. In die eitjes worden de sporen gevormd. De eitjes worden door regendruppels weggeschoten. Behoort tot de Buikzwammen (Gasteromycetes): de sporen worden als het ware in een gesloten buik (in dit geval dus in de eitjes) gevormd. Helaas dit jaar niet meer gezien, maar kan zomaar weer terugkomen. Is algemeen.

 

Qua vogels zijn de meest algemene tuinsoorten te spotten, maar paar jaar geleden heeft ook de Sperwer daar gebroed. Vermoedelijk is het gebied ook belangrijk voor diverse vleermuissoorten als jachtgebied (moet nog verder worden onderzocht).

Kortom: een Groene Capelse Parel, belangrijk als onderdeel van ecosysteem en bezienswaardigheid. Zeker voor kinderen: eerst Kinderboerderij en daarna struinen in de heemtuin!

met dank aan Willie Heilker (stichting Heemtuin) en Bart van der Waal (Natuur- en Milieueducatiecentrum “De Hooiberg”) voor nadere informatie.

 

 

 

 

 

 

 

 

Groene Parels van Capelle (1) Wegelingpark

Eigenlijk was dit stukje bedoeld als eerste van een nieuwe serie publicaties in de IJssel en Lekstreek (IJ/L) waar SNC samen met o.a. Historische Vereniging Capelle en Bomenstichting afwisselend hun rubriek konden plaatsen. IJ/L heeft echter een nieuwe eigenaar en heet nu “Kontakt” en heeft te kennen gegeven dit niet meer te doen. Vandaar dat deze serie nu hier als blog geplaatst wordt. Ook al gaat het niet altijd goed met het Groen in Capelle, in en om Capelle zijn nog diverse “Groene Parels” en lijkt het de afgelopen anderhalve jaar wat beter te gaan wat betreft de intenties qua beheer en onderhoud. Hier de eerste aflevering:

Het Wegelingparkje

Ingeklemd tussen de Ringvaart, de Schenkelse Dreef en het villawijkje “Wegelingpark” bij de ’s Gravenweg ligt het restant van een oud parkbos. Ooit maakte dit samen met het villawijkje deel uit van een landgoedje van Leen Wegeling (overleden in 2008), algemeen directeur van N.V. Wegelings’ Drukkerijen, uitgever van de regiokrant IJssel en Lekstreek, Goudse Courant en Rotterdamsch Nieuwsblad. Waar nu de villa’s staan, stonden eerst zijn woning, zijn eigen manege en tenniscourt. Alleen dit parkbosje resteert dus nog.

 

Hoewel niet groot, is het wel degelijk een Groene Parel. Door Leen Wegeling zijn destijds veel verschillende boomsoorten aangeplant die inmiddels meer dan 50 jaar oud zijn en indrukwekkende afmetingen hebben zoals Moeraseiken, Vleugelnoten, Witte Esdoorns, enkele Sequoia’s en Populieren. Helaas zijn de grote Paardenkastanjes bijna allemaal dood: die worden niet echt oud op de natte, venige kleibodem die hier aanwezig is.

 

 Het Wegelingparkje is in deze tijd van het jaar rijk aan paddenstoelen langs de houtsnipperpaden zoals deze Blauwplaatstropharia (Stropharia rugusoannulata; foto Eric Stockx).

Ook vogels zijn alom aanwezig. Er is een kleine broedkolonie Blauwe Reigers (zie 1e foto waar de nesten nog in de groene wilg te zien zijn), maar ook Grote Bonte Specht, Groene Specht, Boomkruiper, Sperwer en IJsvogel werden of worden er gezien naast meer algemene soorten als Kool-, Pimpel- en Staartmees, Roodborst, Merel, enz. Er zijn veel waterpartijen waar amfibieën en vissen aanwezig zijn. Qua flora nog te vermelden dat ook hier de Brede Wespenorchis voorkomt.

Vanwege de soortendiversiteit (ook wel Biodiversiteit genoemd) vormt het Wegelingparkje een potentieel belangrijke schakel in de ecologische verbindingszones in Capelle met andere Groene Parels (Ringvaart, Slotpark en van daaruit verder).

Het Wegelingparkje is zeker de moeite waard als een natuurommetje: een grote variatie van bomen en struiken, planten, vogels en paddenstoelen. Helaas ontoegankelijk voor scootmobiels/rollators/rolstoelen: alle paden zijn houtsnipperpaden. Er zijn 3 toegangen: hoek ’s Gravenweg-Schenkelse Dreef, hoek Ringvaart-Schenkelse Dreef en straatje “”Wegelingpark”. Alleen bij de laatste toegang is parkeergelegenheid voor auto’s.

Met dank aan Paul Weyling van de Historische Vereniging Capelle (HVC) voor aanvullende informatie.