Zegt het voort!

blog archief

niet alleen mooie plaatjes

Veel van mijn blogs gaan over recente waarnemingen met mooie plaatjes. SNC doet echter veel meer “achter de schermen”.

Aanstaande vrijdagmiddag 13 mei organiseert de Groen van Prinstererschool in Schenkel op haar vernieuwde en vergroende speelplaats een activiteit waarbij het thema Duurzaamheid centraal staat. Een thema niet alleen voor de schoolkinderen, maar ook voor de wijk Schenkel en heel onze gemeente. Bewustwording is het Leitmotiv. Namens SNC bemant (bevrouwt?) vrijwilligster Marjolein Martveldt een kraam om aandacht te vragen voor Natuurinclusief bouwen en renoveren: huismussenvides, kunstzwaluwnesten, vleermuisonderkomens. Ook meer groen in de wijk, insectenvriendelijk groenbeleid, enz. 

Aanstaande maandag gaat SNC en andere deskundigen (KNNV en IVN) op pad met 5-VWO-scholieren van Emmauscollege in het Schollebos om ze proberen te enthousiasmeren voor planten en bloemen in onze omgeving. Al vaker gedaan. Geen gedetailleerde determinatieopdrachten, maar verhalen vertellen over de hier voorkomende flora is het verzoek van de lerares biologie (geen hot item voor de scholieren). Gaan we doen dus. Veel te vertellen over bijv. de Stinkende Gouwe nu mooi bloeiend.

 

Komende dagen ook intensief overleg over her-oprichting van een Weidevogelwerkgroep Hitland. De oorspronkelijke werkgroep uit Nieuwerkerk is al jaren ter ziele na de verhuizing van haar voorzitter/kartrekker. Hitland is een recreatieschap waarvan het bestuur 50/50 verdeeld is tussen Capelle en (nu) Zuidplas. Binnen het gebied zijn er ook nog 6 boerenbedrijven (niet allemaal nog actief, maar wel privegrond). Zoeken naar vrijwilligers (nestbescherming!), overleg met Hitland, overleg met boeren, overleg met Hoogheemraadschap (waterstand). Het gaat in heel Nederland slecht met weidevogels (Grutto, Kievit, Tureluur). Maaibeleid en grondwaterstand staan hierbij centraal.

 

Binnenkort gaan we met vrijwilligers (waaronder veel hondeneigenaren) een campagne om de Reuzenberenklauw in het Schollebos te bestrijden. Een weliswaar prachtige plant en ooit ingevoerd als sierplant, maar een invasief karakter en gevaarlijk: bij huidcontact en zonlicht ontstaan grote blaren die snel kapot gaan en ontsteken. Vooral gevaarlijk voor kleine kinderen, maar ook voor honden! De medewerking van hondeneigenaren mag de gemeente best wel meenemen met de plannen voor aanlijngeboden voor honden?

 

 

Recent slachtoffer van reuzenberenklauw in Schollebos: kapotte en ontstoken blaren op de neus van deze hond.

 

 

 

 

 

 

 

Dan toch nog een paar leuke waarnemingen:

 

Scheefbloemwitje (Pieris mannii; foto Rob van Dorland). In mijn vlindergids van 2010 staat vermeld dat deze soort voorkomt in Zuid- en Zuidoost Europa. Toch wordt deze soort vaker in Nederland (ook in Capelle!) waargenomen. Klimaatopwarming of steeds meer deskundige waarnemers? De soort lijkt namelijk heel veel op het Klein Koolwitje (Pieris rapae) dat heel algemeen is. Pas bij scherpe foto zie je het verschil: belangrijk is o.a. het zwarte vlekje op de voorvleugel: bij het scheefbloemwitje zit daar een deukje in. Het legt haar eitjes op Scheefbloemsoorten (geslacht Iberis) en overwintert als pop.

 

Amandelwilgroest (Melampsora amygdalinae). Niet alleen al eerder in Schollebos gevonden, maar in Hitland-Zuid nu ook op meerdere plaatsen. Een “Roest” is een soort schimmel. Deze oranjegele roest komt alleen voor op de Amandelwilg (Salix triandra). Volgens de Verspreidingsatlas Paddenstoelen zou deze roest uiterst zeldzaam zijn. In Schollebos zijn de paar Amandelwilgen waar deze roest te zien was tot teenhoogte teruggesnoeid omdat ze een beetje over het voetpad hingen, waarmee deze roest voorlopig niet meer te zien is (beetje terugsnoeien voortaan??).

 

 

 

 

 

 

Volop Lente

De vroegste lentebloeiers zijn uitgebloeid zoals speenkruid, groot en klein hoefblad, winterakoniet, bosanemoon, e.a. Nieuwe bloeiers nemen hun plaats in.

 

Raapzaad en Fluitenkruid staan nu massaal in bloei in de “ruige gazons”, een genot om te zien. Wat een verschil met nog niet zolang geleden, toen alle gazons 20 keer gladgeschoren werden tot een kaal biljartlaken! Insecten en daarmee ook vogels varen er wel bij.

 

 

 

 

Ook Look-zonder-Look (archieffoto) staat nu massaal in bloei vooral langs de bosranden. Belangrijke waardplant voor het Oranjetipje (zie vorige blogs). Blad ruikt naar ui, maar het is geen uiensoort.

 

 

 

 

 

 

De eveneens massaal aanwezige Daslook begint aan het einde van zijn bloeitijd te komen, maar op plaatsen met meer schaduw staan ze nog volop in bloei (bloei daardoor wat later begonnen). In de zomer is er niets meer van te zien: alleen de ondergrondse uitjes blijven om volgend voorjaar weer nieuwe bloemen te vormen.

 

 

 

 

 

 

Eenstijlige Meidoorn (Crataegus monogyna). Volop in bloei, heerlijk zoet geurend. Op veel plaatsen in Schollebos aangeplant. Trekt veel insecten en in het najaar veel vogels die smullen van de bessen. 

 

 

 

 

 

 

Ik heb de indruk dat het met sommige vlindersoorten beter gaat dan voorgaande jaren (vooral Witjessoorten), maar met andere – tot nu toe – weer minder. Een niet zo algemene vlinder werd door Frank Oling betrapt op bloeiende Daslook:

Landkaartje (Araschnia levana). Een dagvlinder behorend tot de “Vossenfamilie” (Nymphalidae). Op deze foto een ’eerste generatievlinder’ , geboren uit de overwinterende pop. De nakomelingen van deze generatie noemt men ’tweede generatie’. Deze 2e generatie ziet er heel anders uit:

Tweede generatie Landkaartje.

De waardplant (waar eitjes op worden afgezet en rupsen van leven): Brandnetel!

De nakomelingen van deze 2e generatie overwinteren dus als pop en komen in mei weer als 1e generatievlinder tevoorschijn.

 

Alle vogelzomergasten zijn inmiddels teruggekeerd en ook in Capelle gesignaleerd om hier te broeden om daarna in najaar weer te vertrekken naar het verre zuiden: Boeren-, Huis- en Gierzwaluw, Kleine Karekiet. De Kleine Karekiet heeft het niet breed in Schollebos, omdat er te weinig oud riet is (vorig jaar te veel riet gemaaid). De IJsvogel wordt nog steeds regelmatig waargenomen, maar zijn broedplaats nog niet. De Cetti’s Zanger is echt een blijvertje (wordt nu al weken lang op zelfde plek gehoord; zien doe je hem zelden vanwege verborgen leefwijze). In Hitland-Noord zijn de Dodaars (een kleine fuutsoort en mogelijk broedvogel) en Purperreiger (doortrekker) waargenomen.

Op 30 april met vrijwilligers het uitlopende riet op de vlindertuin verwijderd. Lastig karwei want reeds bloeiende planten moesten zoveel mogelijk worden gespaard. Naast de bosmaaier dus ook veel handwerk.

 

Met dank aan de vrijwilligers Brenda, Bella, Wim en Martijn.

Het inrichten van een heuse vlindertuin is echt een meerjarenproject omdat het riet een echte boosdoener is. Door dit riet steeds te maaien hopen we dat het daardoor uitgeput raakt. Ook hebben we Grote Ratelaar uitgezaaid die als parasiet het riet moet bestrijden (bovendien goede honingplant). De grote droogte (droogste lentemaand ooit) zou misschien ook het riet tegenhouden. We overwegen om nogmaals zaadmengsels te zaaien en in najaar toch maar Vlinderstruiken (Buddleia) te planten. De onlangs geplante knotwilgen lopen goed uit.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lentespeurtocht in het Schollebos

Nieuws van “Vrienden van het Schollebos”

Ben je op zoek naar een leuke gratis activiteit met jouw (klein)kinderen? Dan is er iets leuks. Speciaal voor kinderen in de basisschoolleeftijd is er vanaf zaterdag 23 april en de gehele maand mei een lentespeurtocht ontwikkeld. Misschien iets voor tijdens de mei vakantie?
De speurtocht brengt je langs vele mooie plekjes in het Schollebos.

Klik hier voor de details

Klik hier voor het Boekje lentespeurtocht (verkleind)

Paasnieuwtjes

Prachtig paasweer in dit toch al mooie seizoen, dubbel op!. Schollebos op zijn mooist: weelderige bloesembomen, uitbundig bloeiende planten en verrassend: behoorlijk wat vlinders. Te veel voor 1 blog. Hier toch een ruime selectie.

Daslook (Allium ursinum). Een uiensoort (Look=Ui) met aangename frisse uiengeur. Stinsenplant, hier uitgeplant, maar ook – zeldzaam- inheems. Massaal nu in Schollebos bloeiend (“Uienbos”).

 

 

 

 

 

Raapzaad (Brassica rapa). Vaak verward met Koolzaad, maar slechts minimale verschillen. Behoort tot de familie van Kruisbloemigen (Brassicaceae, vroeger Cruciferae=Kruisdragers). De bloempjes bij Raapzaad staan boven de knoppen, bij Koolzaad andersom. Verder vrijwel identiek.  Tussen het Raapzaad de witte bloemen van Fluitenkruid (Anthriscus sylvestris), familie Schermbloemigen (Apiaceae, vroeger Umbelliferae=parapludragers) en belangrijke voedselpant voor o.a. zweefvliegen en soldaatjes (kleine rode kevertjessoort). De bloei van Fluitenkruid nog niet volop, maar duurt niet lang meer.

 

Speenkruid (Ficaria verna). Nog steeds flinke velden met bloeiend Speenkruid. Behoort tot de Ranonkelfamilie. Na de bloei sterven de planten bovengronds geheel af; uit de ondergronds blijvende speenvormige knolletjes groeien in volgend voorjaar weer nieuwe plantjes. 

 

 

 

 

 

Fruitbomen Babybos. De fruitbomen in het Babybos staan volop in bloei. De appels en peren mag je in najaar plukken, maar ook veel vogels zijn er dan blij mee.

 

 

 

 

 

 

Paardenbloem (“Molsla”; Taraxacum officinalis) en Hondsdraf (Glechoma hederacea). Vooral langs de paadjes langs Spartasportvelden massaal bloeiend. Beide belangrijke insectenplanten. Ik laat de paardenbloemen in mijn tuin ongemoeid: prachtige bloemen toch? De uitgebloeide pluizenbollen zijn een dankbaar object voor fotografen. Jong blad is te verwerken in salades. Hondsdraf is een vertegenwoordiger van de Lipbloemigen (Lamiaceae) net als Witte Dovenetel: de bloemetjes hebben 2 lippen, een boven- en een onderlip. De onderlip dient als landingsplaats voor insecten en vertoont een ultraviolet kleurenspoor dat hen naar de nectar leidt. In ruil voor de nectar bestuift de hommel of bij daardoor de bloem. Insecten kunnen UV-licht zien, wij als mens niet.

Afgelopen donderdag samen met Anton vlindertelling Schollebos. Veel vlinders. Winnaars waren Klein Koolwitje en Bont Zandoogje, elk met tientallen exemplaren. Hoopvol is de uitbreiding van het Oranjetipje: het lijkt erop dat de populatie t.o.v. vorig jaar verdubbeld is. 

Oranjetipje (Anthrocharis cardamines; foto Rob van Dorland). Je ziet hier de onderkant van de vleugels: wit met brede, groene dooradering (zie vorig blog). Zachte winters (Oranjetipje overwintert als pop op plantenstengels) en volop waardplanten (Look-zonder-Look, Pinksterbloem en Raapzaad) doen dit prachtig vlindertje kennelijk goed.

 

 

 

 

 

 

Look-zonder-Look (Alliaria petiolata). Familielid van de Kruisbloemigen, nu net begonnen met bloeien. Op meerdere plaatsen langs paden volop aanwezig. Bij kneuzing van blad is een onaangename uiengeur je beloning. “Look” = Ui, alleen deze plant is geen uiensoort: Look-zonder-Look dus. Belangrijke waardplant voor Oranjetipje.

 

 

 

 

 

Een tweede ooievaarspaar? Het ooievaarspaar tussen ’s Gravenweg en Rijckevorselweg is lekker aan het broeden. Iets oostelijker (=richting Nieuwerkerk) is zo’n 2 jaar geleden een nieuwe ooievaarspaal geplaatst. Frank Oling maakte deze foto: 2 ooievaars zichtbaar: een nieuw paartje?

 

 

 

IJsvogelnieuws: de IJsvogel wordt weer vaak gezien in Schollebos, zowel in west (vlak achter Capelseweg) als in oost. Rob van Dorland betrapte zelfs een paartje (locatie houden we geheim ivm verstoring). Na 2 jaar geen vastgestelde broed, nu weer hoop.

 

 

 

“Kapkunst”: bij de herinrichting van bospercelen zijn veel bomen gekapt (ziek, sta-in-de-weg-bomen, gevaar). De uitvoerders zijn soms creatief bezig):

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Gemeente als kunstenaar? Een gekandelaberde populier bij de Skatebaan (alle takken, behalve hoofdtakken gesnoeid) werd voorzien van zo’n 50 mezenkastjes. Grappig, maar daar zullen geen 50 mezenpaartjes gaan broeden. Overigens geen primeur: langs ’s Gravenweg Nieuwerkerk ook een dergelijk kunstwerk (op privetuin).

 

 

 

 

 

 

Nu nog wachten op terugkeer uit overwinteringsgebieden van Kleine Karekiet, Visdief, Boeren-, Huis- en Gierzwaluw, allen trouwe Capelse vogelburgers…

Aanvulling: 2e paasdag een Cetti’s Zanger gehoord langs ijsvogelvijver: wordt waarschijnlijk nieuwe broedsoort in Capelle. Schuw vogeltje, je ziet hem zelden, maar zijn zang is onmiskenbaar.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nog meer lente, maar niet alles is zonneschijn

De nieuwste lentebodes:

Oranjetipje (Anthocharis cardamines). Behoort tot de familie Witjes (Pieridae). Algemeen in Nederland, maar pas sinds zo’n 10 jaar in Capelle in kleine aantallen aanwezig (vooral Schollebos) en elk jaar licht toenemend. Hier op foto een mannetje: alleen hij heeft die mooie oranje vleugelvlekken op de voorvleugels. Bij het vrouwtje ontbreken die en die lijkt daarom erg veel op koolwitjes. Bij beide geslachten wel heel duidelijk verschil met andere witjes door dikke groene aders op witte onderkant van de vleugels. Sinds 1 week in Schollebos te zien. Waardplanten zijn vooral Pinksterbloem (Cardamine pratensis) wiens latijnse naam in de wetenschappelijke naam van het vlindertje is verwerkt) en Look-Zonder-Look (Allaria petiolata). Het vrouwtje legt haar eitjes op de vruchtbeginsels: 1 eitje op 1 bloemetje. Haar rupsjes moeten het daarmee doen. Pinksterbloem en Look-zonder-Look behoren tot de familie van Kruisbloemigen (Brassicaceae of Cruciferae).Een grote familie, waartoe ook Raapzaad (Brassica rapa) hoort, dat massaal in Schollebos bloeit. Het Oranjetipje legt haar eitjes ook op deze plant als er te weinig voorkeursplanten binnen deze plantenfamilie aanwezig zijn. 

 

Pinksterbloem (Cardamine pratensis). Sinds paar dagen bloeiende exemplaren (gazon aan oostkant grote vijver). Slechts beperkte verspreiding in Schollebos. Zoals boven vermeld, lid van de familie Kruisbloemigen: 4 kroonblaadjes die als een kruis loodrecht gepaard zijn. De naam “Pinksterbloem” duidt natuurlijk op bloei in Pinkstertijd, maar de plant bloeit nu al echter omstreeks Pasen. “How com”? Wel in de 15e t/m 19e eeuw was er een “Kleine IJstijd”, een periode met gemiddeld lage temperaturen (denk maar eens aan de prachtige ijspretschilderijen van beroemde meesters). In die tijd werd kennelijk de naam Pinksterbloem gegeven omdat die toen pas bloeide in Pinkstertijd (50 dagen na Pasen dus).

Zwartkop (Sylvia atricapilla). Een grasmussensoort (Sylvia), zomerbroedvogel en algemeen in Schollebos. Overwintert in Zuid Europa en Afrika, maar steeds meer winterwaarnemingen in Nederland (ook in Capelle). Afgelopen week de eerste zingende zwartkopjes in Schollebos. Mannetje heeft zwart kapje, vrouwtje een lichtbruin kapje. Melodieuze sonore zang.

 

 

 

Zoete Kers (Prunus avium; “Kriek“). Volop bloeiend (maar je moet wel omhoog kijken!). Prachtige bloesem in hoge bomen. Bessen in najaar geliefd bij vele vogels, maar meer pit dan vruchtvlees. Onze zuiderburen maken er Kriekbier van!

 

 

 

 

 

 

Afgelopen zaterdag onze 1e excursie in Schollebos sinds Corona-uitbraak. Zo’n 30 enthousiaste deelnemers en prachtig voorjaarsweer. Na afloop ff de keel smeren met een drankje in Pannenkoekenhuis.

Dan toch maar wat minder vrolijke zaken in Schollebos:

Midden in bosplantsoen voor de zoveelste keer een zwerveronderkomen met rondom een puinhoop aan afval.

 

Voor de zoveelste keer weer lantaarnpalen langs fietspad gemolesteerd. Oplossing: lantaarnpalen wat verder naast fietspad plaatsen? 

 

Brandstichting. Weliswaar klein brandje van oud riet, maar wie doet dat in vredesnaam en waarom? Oud riet wel belangrijk broedterrein voor Kleine Karekiet.

 

 

 

 

 

 

Ook nu weer wordt Daslook afgesneden. Tot nu toe niet in grote oppervlaktes, maar meer stiekem meerdere kleinere plekjes. Ook al is Daslook massaal aanwezig: het mag niet! Niemand zal bezwaar maken tegen een paar blaadjes, maar commercieel oogsten is uit den boze.

Op de Vlindertuin zijn net als vorig jaar ook weer bloeiende Narcissen weggesneden.

 

 

 

 

Genoeg gezeurd, maar bij heterdaadje wel gelijk Handhaving bellen! Geniet van het voorjaar!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Maart 2022

De lente kwam vroeg (alweer). Deze week bijzonder hoge temperaturentot bijna 20 graden. De Tjiftjaf is al 2 weken geleden weergekeerd uit Afrika, meestal pas eind maart.

Tjiftjaf (Phylloscopus collybiya). Een boszangersoort (geslacht Phylloscopus). Broedt op de grond in dichte struiken. Zang:”tjiftjiftjaf” in staccato.Roept dus zijn eigen naam (een Onomatope: naam vernoemd naar het geluid dat wordt gemaakt, net als koekoek, kievit, grutto, enz.). Algemeen in Capelle vooral in Schollebos.

 

 

 

 

 

Gehakkelde Aurelia (Polygoniac-album)

Alle als volwassen vlinder overwinterende soorten hebben zich al vertoond: Citroenvlinder, Kleine Vos, Dagpauwoog en deze week mijn eerste Gehakkelde Aurelia). Maar afgelopen week ook de eerste Koolwitjes, die overwinteren als pop.

 

 

In Hitland-Zuid werd zelfs de Grote Vos waargenomen, een zeldzame soort die echter steeds vaker in Nederland wordt gezien. 

Grote Vos (Nymphalis polychloros). Verschil met de Kleine Vos zit hem niet alleen in de grootte (slechts ietsje groter), maar vooral in het aantal zwarte ronde stippels op de voorvleugels (bij Kleine Vos slechts 3, Grote Vos 3 plus 1 dubbele). Vorig jaar (of was het 2 jaar geleden?) ook in Schollebos waargenomen.

 

 

In het Schollebos een kakafonie van vogelzang om vrouwtjes te lokken en territorium vast te stellen. Struiken ontvouwen hun blad en staan soms al in bloei (o.a. Sleedoorn en Gele Kornoelje langs Spartasportvelden in Schollebos).

 

Sleedoorn (Prunus spinosa). Een pruimensoort met in najaar grote blauwe bessen. “Spinosa” = met stekels. Bloesem meestal nog voor de bladvorming. Bloei normaliter in begin april, maar nu al half maart langs Sparta.

 

 

 

 

In de bermen langs voet- en fietspaden in Schollebos zijn diverse stinsenplanten in bloei. “Stins” is een oud Fries woord voor ’Stenen Huis’. Alleen adel, kloosters, herenboeren en andere rijke mensen konden in de 17e eeuw het zich veroorloven  om mooie planten te importeren voor hun grote tuinen, veelal uit mediterrane landen. Denk maar eens aan de Tulpomania waar de prijs van 1 bijzondere tulpenbol zelfs meerdere jaarsalarissen kostte!

 

Bosanemoon (Anemona nemorosa). Destijds aangeplant bij aanleg Schollebos. Behoort tot Ranonkelfamilie waartoe o.a. ook boterbloemsoorten behoren. Een zonaanbidder: bij koud en donker weer sluiten de bloemetjes zich. Bij zonnig weer gaan ze weer open en richten ze zich naar de zon.

 

 

 

 

Vingerhelmbloem (Corydalis solida). Ook aangeplant als stinsenplant. Behoort tot de Papaverfamilie (waartoe o.a. klaproossoorten behoren).

 

 

 

 

 

 

Oosterse Sterhyacinth (Scilla siberica). Dit wonderschone plantje slechts op enkele plaatsen te bewonderen in Schollebos. Behoort tot de Aspergefamilie en ook aangeplant als stinsenplant.

 

 

 

 

 

 

 

SNC heeft in samenwerking met KNNV (Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging) een eerste Mosseninventarisatie in het Schollebos gedaan. Wij als “mossenleken” verwachtten er niet veel van (misschien 2 soorten of zo), maar Ans den Haan van KNNV determineerde in 3 uur al 21 soorten!! Een wereld ging open! Ans vond het aantal zelfs tegenvallen, waarschijnlijk te wijten aan de momenteel heersende droogte. Deze week gaat Ans nog een keer het Schollebos in voor een vervolg. Chapeau voor Ans die dit gratis doet en daarvoor helemaal met de fiets uit Papendrecht komt! Ecologisch zijn mossen belangrijk voor microfauna zoals spinnetjes, mijten, kleine insecten, wormpjes, e.d. Vooral mezen gebruiken mossen als nestmateriaal. Een tweetal voorbeelden ter illustratie van de vormenrijkdom:

 

Gedraaid Knikmos (Bryum capillare).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Fijn Laddermos (Kindbergia praelonga)

 

 

 

 

 

 

Vorige week samen met gemeente een rondgang in Schollebos om het “Padenbeleidsplan” te bespreken. Welke paden zijn overbodig, welke paden vergen hoognodig onderhoud (waarbij ook aandacht voor toegankelijkheid voor scootmobiels, e.d.). Wordt verder uitgewerkt en krijgt vervolgoverleg.

Vorige week ook overleg met bestuurslid van Ambrosiusgilde, een vereniging van imkers in de regio. Afstemmen van doelstellingen en benadering van politiek (gemeentebeleid). Afgelopen winter een desastreuse sterfte van bijenvolkeren. Stimuleren van bloemrijke bermen, cyclisch knotwilgen knotten, e.d. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Groene Parels Capelle (5)

 

(Tekst met medewerking van Anton Roeloffzen SNC)

 

Dit is een lang verhaal over een groot gebied.

Tussen Capelle en Nieuwerkerk ligt binnendijks, ten noorden van de Hollandsche IJssel het Recreatiegebied Hitland. Het was oorspronkelijk een veenweidegebied dat tussen 1983 en 1994  heringericht is als recreatie- en natuurgebied. Het  bestaat uit drie delen:

 

  • Direct ten zuiden van Nieuwerkerk ligt HitlandNoord. Hier is vooral bos aanwezig met her en der wat weilanden en enkele kleiputten en wielen.
  • Een middengedeelte (geen naam), dat grotendeels haar functie als veenweidegebied heeft behouden. Deze gronden zijn in bezit bij een viertal boeren.
  • Aansluitend op de Capelse wijk Oostgaarde ligt Hitland-Zuid. Er zijn veel waterpartijen aanwezig, een groot moerasgedeelte, weilanden, bosschages en Golfbaan Hitland.

Hitland Zuid

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hoewel bijna heel Hitland binnen de gemeente Zuidplas ligt, is Capelle toch voor 50% medebeheerder van dit gebied via  het Recreatieschap Hitland. Hitland is niet alleen een recreatiegebied, maar ook een belangrijk natuurgebied. Het is ook een belangrijke ecologische verbinding tussen o.a. het Schollebos, de Krimpenerwaard en het Groene Hart.

In Hitland treffen we in de bospercelen een gevarieerd bomenbestand aan. Aanwezig zijn o.a. Kraakwilg en andere wilgensoorten, Zwarte els, Bastaardpopulier, Grauwe abeel, Gewone es, Esdoorn, en Berken. In de bospercelen zijn ook veel struiken aanwezig, o.a. Meidoorn, Vlier, Inlandse Vogelkers en Rode Kornoelje. Her en der zijn er ook uitgebreide braamstruwelen.

In Hitland Zuid is een bijzondere moeras- en waterflora te vinden. Er zijn bijzondere soorten aanwezig als Koningsvaren, Moerasvaren, Wateraardbei en Waterscheerling, en ook kenmerkende moerasplanten als Gele Lis en Kattenstaart. In Hitland Noord groeit in een paar sloten de Zwanenbloem. En op de muren van de gerestaureerde steenovens bloeit ieder jaar de Muurleeuwenbek uitbundig.

 

Wateraardbei (Comarum palustre)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Zwanenbloem (Butomus umbellatus).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dankzij de robuuste landschapselementen, een afwisseling van bos, weiland, water en moeras, is Hitland voor vogels een eldorado. Naast algemene soorten zijn ook bijzondere vogels te zien en horen, o.a. Rietgors, Blauwborst, Ooievaar, Spotvogel, Bruine Kiekendief, Roerdomp, IJsvogel, Zomertaling, Rietzanger, Boomvalk, Ransuil, Grutto. Zelfs de Visarend heeft er paar jaar geleden enkele weken gebivakkeerd.

 

 

 

Blauwborst (Luscinia svecica).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ransuil (Asio otus)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wat zoogdieren betreft moet de Bever worden genoemd, die buitendijks langs de Groenedijk zijn burcht heeft en zijn knaagsporen ook achterlaat in Hitland.

 

Beversporen

 

 

 

 

 

 

 

 

Ook de kades in het gebied zijn de moeite waard. Het zijn oude wandel- en fietspaden vanuit Capelle naar de Groenedijk.

De Oude Kerklaan was voor de gelovigen in het dorp en omgeving de route naar de kerk en terug. Langs dit door Zwarte Elzen en Gelderse Roos omzoomde pad is een mooie bermvegetatie aanwezig, typerend voor het vroegere veenlandschap. Er staan veel Brede Stekelvarens en ook de zeldzame Wilde Hemelsleutel komt hier voor tussen de bomen en struiken.

Langs de Klaas Klinkertkade komen ook wat bijzondere soorten voor. Zo is hier het van Japan afkomstige Theestruikje verwilderd, staan er enkele Wilde cultuurappels, een Kaukasische Vleugelnoot, een Pontische Rododendron en enkele spectaculair grote Essen.

Helaas zijn er door verkeerd beheer ook verliezen te melden. De ooit aanwezige Krabbenscheervegetatie in de sloot langs de Klaas Klinkertkade was opeens helemaal verwijderd tijdens het jaarlijkse schonen van de sloot en is nooit meer teruggezien.  Het moerasgraslandje bij het moerasbos is inmiddels geheel verbost door het uitblijven van goed maaibeheer. Hier groeiden ooit bijzondere Zegges, Rietorchissen en Grote Ratelaar.

Desondanks nog steeds een prachtige Natuurparel!

Februari

Februari, meest gedenkwaardig was natuurlijk de reeks van 3 stormen die ook over Capelle trokken met vooral veel schade aan bomen. De materiele schade aan huizen en gebouwen was gelukkig klein en er waren ook geen menselijke slachtoffers. In Schollebos zeker 100 omgewaaide bomen, waaronder een paar hele grote.

 

Een enorme Abeel net achter Capelseweg hield het niet. Diverse voet- en fietspaden werden geblokkeerd door omgevallen bomen. Gemeente heeft de fietspaden weer toegankelijk gemaakt, de voetpaden komen volgende week aan de beurt, omdat opruimen van bomen in de wijken natuurlijk prioriteit heeft. De Capelseweg, de drukste doorgaande weg van Capelle, was tijdelijk geblokkeerd door enkele omgewaaide essen die dwars over de weg lagen. De brandweer zag ik de hele dag heen en weer rijden. Gemeente liet waarschuwing uit om ook na de laatste storm het Schollebos niet te betreden vanwege nog steeds gevaar van omvallende bomen en takbreuk, maar door het mooie weer van de afgelopen paar dagen (en de corona-moeheid?) hield vrijwel niemand zich daaraan.

 

Diverse vergaderingen en bijeenkomsten SNC met gemeente betreffende revitalisatie Schollebos. Gezamenlijke inspectie proefvak bosperceel, wat doen we met gekapt hout (circulair beheer!), SNC mag concept maaibestek ontwerpen (is inmiddels klaar en wordt volgende week aan gemeente gestuurd). 

In de Vlindertuin bloeien de narcissen volop en zijn door SNC 6 knotwilgen geplant tussen de essen die gekapt moeten worden (bijna dood door essentaksterfte). Knotwilgen heel belangrijke nectarbron in vroege lente!

 

Echte lentebodes die nu al te zien zijn:

 

Gewoon Speenkruid (Ficaria verna). Afgelopen week de eerste bloeiende exemplaren. In Schollebos overvloedig in veldjes groeiend. Behoort tot familie Ranonkelachtigen net als o.a. boterbloemsoorten en dotterbloem.

 

 

 

 

 

Klein Hoefblad (Tussilago farfara). Ook algemeen en echte lentebode. Op meerdere plaatsen (o.a. Vlindertuin) nu in bloei. Familie Asterachtigen. In volle bloei bloemhoofdjes rechtop, uitgebloeid met hangende hoofdjes, maar met rijpe pluiszaden weer met rechtop-hoofdjes.

 

 

 

 

Ook het Groot Hoefblad (Petasites hybridus) bloeit al erg vroeg (nu langs sloot Bermweg langs Vlindertuin). Bloeit meestal later dan Klein Hoefblad. Ook familie van Asterachtigen, maar geheel andere bloeiwijze: de bloemetjes zitten in een soort vertakte tros en de lintblaadjes ontbreken aan de bloemhoofdjes. Beide hoefbladsoorten bloeien voordat de bladeren verschijnen. Het blad van Groot Hoefblad is ook werkelijk heel groot (tot bijna halve meter). Groot Hoefblad is Tweehuizig: mannetjes- en vrouwtjesbloemen groeien op aparte planten. Soms ver van elkaar waardoor geen geslachtelijke voortplanting, maar vermeerdering via de wortelstokken.

 

Citroenvlinder (Gonepteryx rhamnii). Een algemene dagvlindersoort die overwintert als volwassen vlinder. Bij gunstig weer vroeg in voorjaar te zien, maar nu al op 23 februari in Capelle West.

 

 

 

 

 

Andere februariwaarnemingen in Schollebos: Bosuil (2 roepende mannetjes omgeving Capelse Manege), Cetti’s Zanger (langs oostelijk deel Nieuwerkerkse Tocht, diverse waarnemingen), Dodaars (idem), Tafeleend (west Nieuwerkerkse Tocht), IJsvogel (diverse waarnemingen), Vos (Golfbaangebied), Kleine Vos (ook een dagvlinder die net als Citroenvlinder overwintert als volwassen vlinder); bloeiende Gele Kornoelje (besdragende struik, langs Spartasportvelden). Eerste zingende Merel, Zanglijster en Heggenmus.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tuin- en Stadsvogels

De Stadsvogeladviseur namens de Vogelbescherming voor onze gemeente (Marcus Breet) heeft op verzoek van SNC een stukje geschreven over de Capelse resultaten in de  Nationale Tuinvogeltelling. Had ik al eerder willen plaatsen, maar teveel bezigheden mijnerzijds. De telgegevens zijn voor Vogelbescherming van belang om jaarlijkse verschuivingen te duiden (klimaat, leefomgeving).  Klik op onderstaande link voor de resultaten.

Vogeltelling Capelle

Het ooievaarspaar dat al enkele jaren heeft gebroed op het nest langs de ’s Gravenweg was afgelopen najaar  kennelijk voor het eerst vertrokken naar Afrika, want is maandenlang niet gezien. Tot afgelopen week: het paar stond samen op het oude nest (hier archieffoto). Veel ooievaars blijven tegenwoordig hier overwinteren net als dit paar, maar dit keer kennelijk niet. Ooievaars zijn monogaam, maar als ze wegtrekken om in Afrika te overwinteren vliegen ze niet tegelijk en gescheiden van elkaar weg en ook weer niet tegelijk en gescheiden terug naar hun oude nest, waarna ze elkaar na lang weerzien uitbundig begroeten met veel geklepper: bijna Valentijnsdag…. En dat de ooievaar bijna was uitgestorven in Nederland!

 

Er staan diverse vergaderingen en bijeenkomsten op de agenda met de gemeente en anderen (o.a.Gierzwaluwproject in Schenkel). We houden u op de hoogte. Als de coronamaatregelen het toestaan zullen we weer snel een excursie in het Schollebos organiseren.

Gemeente heeft naar aanleiding van door SNC geconstateerde vernielingen en ander vandalisme in het Schollebos een telefoonnummer vrijgegeven dat iedereen kan bellen als op heterdaad (!) zoiets wordt gezien: 010-2848111. Sla dit op in uw telefoon en bel! Niet alleen vernielingen, maar ook gekapt hout weghalen voor open haard, het grootschalig afsnijden van Daslook en Tonderzwammen is verboden! Ook het rijden met een quad dwars door bermen met mooie flora (afgelopen zondag nog!) of ruiters op voet-/fiets-/trimpaden.

 

 

 

Varia

Een vroege lente? Bloeiende Sneeuwklokjes en Winterakonieten. De Hazelaars staan al paar weken in bloei. Van Vlier- en Rozenstruiken lopen de blaadjes al uit. De eerste zingende Merel en Zanglijster. Kool- en Pimpelmees en Grote Bonte Specht (laatste roffelend) laten zich ook niet onbetuigd. Baltsende futen en Kuifeendjes. En dat terwijl de meeste elfstedentochten in februari waren…

 

Sneeuwklokjes (Galanthus nivalis; foto Martin den Boer). In Schollebos en in tuinen aangeplant als Stinsenplant.

 

 

 

 

 

 

 

Winterakoniet (Eranthis hyemalis; foto Martin den Boer).Ook een Stinsenplant en destijds aangeplant in oostelijke noordoever van Nieuwerkerkse Tocht.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bomenkap Schollebos.

Vanaf deze week worden in een proefbosperceel bomen met gele stippen  gekapt of stevig teruggesnoeid. Doel: het bos omvormen tot een gezond bos dat beter bestand is tegen de bodemomstandigheden. Dode, zieke en te dicht op elkaar staande bomen worden gekapt. Gedeeltelijk herplant andersoortige bomen en besdragende struiken. SNC is nauw betrokken met deze operatie. Samen met gemeente is een bestek aanbesteed waarbij ook aanvullende details zijn vastgelegd zoals aanleggen van rillen, bermen met stinsenflora sparen, nieuwplant besdragende struiken en bomen.

 

Maaiplan

Ook gaat gemeente eindelijk een maaiplan vaststellen samen met SNC dat vast komt te liggen in een bestek ter aanbesteding. In het verleden zijn al vele afspraken hierover tussen SNC en gemeente gemaakt, maar bij gebrek aan vastgelegd bestek kwam hier vaak niet veel van terecht. Hoera dus!

Fietspaden en geen verlichting

Er was ook een overleg in door gemeente opgerichte “Vrienden van het Schollebos” met diverse stakeholders waaronder dus ook SNC. Een aantal zaken die door anderen waren voorgesteld gingen gelukkig niet door: geen verbreding van bestaande fietspaden en geen verlichting van nu nog onverlichte fietspaden (laatste slecht voor vleermuizen en nachtvlinders). Ook hier een hoeraatje.

 

Vogelexcursie

KNNV (Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging) heeft samen met SNC een vogelexcursie gehouden in Schollebos in aansluiting op een digitale presentatie over herkennen van tuinvogels. Dit ter voorbereiding op de Nationale Tuinvogeltelling afgelopen weekeind. Met 22 man het bos in (met Corona-distances). Enthousiaste deelnemers! Koperwieken, Staartmezen, Groene en Grote Bonte Specht, Slob- en Kuifeenden, e.a. Uitslag Tuinvogeltelling volgt in een volgende blog.

 

Tot slot afgelopen week:

Een keffende Vos naast het fietstunneltje Gemaalpad langs Capelseweg in de vroege ochtend.

Appelvink in Schollebos(Coccothraustes coccothraustes; bron Waarneming.nl). De grootste vinkensoort met een knots van een dikke snavel waarmee hij zelfs kersenpitten kan kraken. Af en toe ’s winters in Schollebos en omgeving, maar wel Nederlandse broedvogel.

 

 

 

 

 

Ooievaars terug?

Hanke Boom fotografeerde deze week een paartje Ooievaars in Middelwatering. Het broedpaar van ’s Gravenweg was deze winter tot nu toe niet meer gezien (weggetrokken naar Afrika?). Zelfde paartje? Afwachten dus.