Zegt het voort!

blog archief

Ruud

Laatste nieuws en genieten

Frank Oling ontdekte een paartje Dodaarzen in de Nieuwerkerkse Tocht en maakte deze foto. Zit er nu al 2 dagen. Een mogelijk broedpaartje? Zou de eerste keer zijn in Capelle.

Dodaars (Podiceps ruficollis) is de kleinste Europese futensoort. Meestal ’s winters enkele waarnemingen in Schollebos. Erg schuw en houdt zich op in of vlakbij dicht met riet begroeide oevers. Het door Frank gefotografeerde paartje had al zijn winterkleed verwisseld voor het zomerkleed. De naam “Dodaars”: “Dod” = Pluim en “Aars” = Achterwerk, dus een verenpluim bij hun achterwerk. Het is dus 1 Dod-aars en 2 Dod-aarzen.

Vandaag een voor mij nieuwe zwam/paddenstoel ontdekt in Schollebos.

Kogelhoutsknotszwam (Daldinia concentrica). De grootste was zo’n 5 cm in doorsnee. Vrij algemeen (maar mijn 1e keer) op dood hout en dode delen van boomstammen zoals hier. De zwam is houtig van structuur. Is geen parasitaire zwam en dus niet schadelijk voor een boom.

 

 

 

 

 

Vandaag eerste aanwijzingen voor broedpoging IJsvogel in Schollebos. IJsvogel vloog vanaf zijn broedoever naar in water gelegen takken en vertoonde “Baddergedrag”: ging zich 4-5 x wassen door in water te duiken. Doen broedende ijsvogels als zij uit hun broedholte komen. Zou mooi zijn na 2 jaar zonder broedresultaten. 

Verder een toenemende pracht van voorjaarsbloeiers en genieten dus:

Armbloemig Look (Allium paradoxum). “Look” = Ui. Langs oostelijke noordoever Nieuwerkerkse Tocht toenemend. Door een blad te kneuzen ruik je een aangename uienlucht.

Schollebos kent nu 4 looksoorten: uiteraard de Daslook (Allium ursinum;massaal aanwezig), deze Armbloemige Look, Driekantig Look (Allium triquetrum) en incidenteel Kraailook (Allium vineale).

 

 

 

 

 

Overblijvende Ossentong (Pentaglottis sempervirens). Ook deze mooie plant langs oostelijke noordoever Nieuwerkerkse Tocht. Familie der Ruwbladigen (met o.a. Smeerwortel en Vergeetmijnietsoorten). De bloemetjes lijken veel op die van vergeetmijnietsoorten.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hele velden en veldjes van bloeiend Speenkruid (Ficaria verna).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ook nog steeds bloeiende Bosanemoon (Anemone nemorosa)

 

 

 

 

 

 

 

 

en Vingerhelmbloem (Corydalis solida).

 

 

 

 

 

 

 

 

Ook de eerste Bonte Gele Dovenetels (Lamiastrum galeobdolon argentatum) staan in bloei. Aangeplant bij aanleg Schollebos en massaal aanwezig. Een ondersoort van de “gewone” Gele Dovenetel (Lamiastrum galeobdolon galeobdolon), die ook spaarzaam voorkomt in Schollebos.De bonte ondersoort heeft bladeren met grote witte vlekken. Goede honingplant en zag vandaag al direct hommels erop.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Stiekemerd

Rob van Dorland wist deze stiekemerd op foto vast te leggen.

Waterral (Rallus aquaticus). Al jarenlang in Schollebos aanwezig, vrijwel zeker als broedvogel (zomer- en winterwaarnemingen). Is een schuwe vogel van riet en andere dichte oeverbegroeiing. Een soort broertje van de Waterhoen (“Waterkip”) maar met een lange rode snavel. Mogelijk tenminste 2 broedparen. Deze foto gemaakt langs de “Grote Vijver” in Schollebos. Andere waarnemingen langs de Nieuwerkerkse Tocht (mid-Schollebos). Vanwege hun schuwheid en verborgen leefwijze worden ze eerder waargenomen door hun zeer aparte geluiden, o.a. een keihard geschreeuw, lijkend op een schreeuwend speenvarken. Ik herinner mij de schrikreactie van een passerende vrouw, die dacht minstens dat er een kind werd verkracht. ’s Winters meer kans om ze te zien langs oevers.

Rob spotte ook vroege vlindersoorten: 21 maart Kleine Vos en 22 maart Gehakkelde Aurelia. Beide vlinders overwinteren als volwassen vlinders.

 

 

Kleuren

Na het recente schonen van de broedoever van de IJsvogel in het Schollebos worden nu bijna dagelijks ijsvogels waargenomen, vaak 1 , maar ook 2 tegelijk, dus vrijwel zeker een paartje. Was vorig jaar ook zo en toen heb ik ze zelfs zien paren, maar geen broedresultaat ter plaatse. Wellicht omdat we de oever toen niet geschoond hebben van dichte begroeiing. Hopelijk nu dit jaar dus wel! Gaat weer vele uurtjes waarnemen kosten, maar gelukkig zijn er meerdere mensen die dit in de gaten houden en melden.

Frank Oling maakte recent deze prachtige foto vlak bij hun broedoever. De “Blauwe Flits” en “Vliegend Juweel” zijn niet voor niets bijnamen van deze schitterende vogels.

 

 

 

 

 

 

 

 

Frank spotte ook nog een Appelvink en een Vuurgoudhaan, die hij wist vast te leggen op foto.

Appelvink (Coccothraustes coccothraustes). Grootste Europese vinkensoort met abnormaal dikke snavel waarmee hij zelfs kersenpitten kan kraken. Slechts enkele keren in Schollebos waargenomen (ook 1x in mijn achtertuin, jaren geleden). Een standvogel in Nederland, maar niet echt talrijk. 

 

 

 

 

 

Vuurgoudhaan (Regulus ignicapillus). Naaldbosbewoner en hier alleen in winter. Grootste verschil met gewone Goudhaan (Regulus regulus) is de zwarte en witte oogstreep die bij de gewone Goudhaan ontbreekt.

 

 

 

 

 

Peter Troost fotografeerde parende Groene Spechten in het Schollebos. Zonder extreme lenzen een knappe prestatie, want de Groene Specht is ontzettend schuw. Broedt al zeker zo’n 7-8 jaar met succes en wordt ook regelmatig elders in Capelle waargenomen (Wegelingpark, Slotpark, langs IJsseldijk). Mooi groen gekleurd met wat geel tussendoor en mooi rood kapje. In het gras waar ze hier foerageren op mieren en andere kleine insecten zijn ze nauwelijks te zien vanwege die schutkleur. Als je ze niet ziet, dan is hun onmiskenbaar geroep wel niet te missen: een luid hinnikend gelach. 

 

Rob van Dorland fotografeerde deze Gaai in zijn tuin (Schollevaar).Een plaatje waar zijn prachtige kleuren goed tot uitdrukking komen. Voorzover mensen de Gaai kennen, kennen ze hem vooral als schreeuwlelijk, maar de Gaai kan ook heel lieflijke, binnensmondse zang/geluidjes produceren!

 

 

 

 

 

 

Zelf ontdekte ik in Schollebos aan de voet van een solitaire Es bloeiende Paarse Dovenetel (Lamium purpureum). Een mooi vroeg honingplantje voor insecten, dat het hele jaar door bloeit, ook ’s winters dus. Maar er was iets vreemds: niet alle Paarse Dovenetels waren paars! Er stonden vele spierwitte exemplaren tussen.  Martin den Boer heeft op mijn verzoek deze foto gemaakt. Bijzonder! Daarom verder onderzoek. Het waren echt geen Witte Dovenetels, maar “Witte” Paarse Dovenetels. DE NATIONALE FLORA (Heukels) vermeldt dit fenomeen wel. Nooit gezien en nooit geweten en dus weer een leuke verrassing. 

Tot slot. Afgelopen week tijdschrift van Natuurmonumenten ontvangen. Thema “Bomen”. In de inleiding “Bomenleven” een aantal citaten uit gedichten, proza en liederen over bomen. Een ervan trof mij in het bijzonder: een citaat van Vlaamse Volkszanger/schrijver Willem Vermandere uit zijn lied “De Bomen” (1991). Via een vroegere collega had ik al eerder kennis gemaakt met deze zanger met veel prachtige liedjes zoals “De Bomen”, “Duizend soldaten” en “Klein ventje”. Het citaat uit “De Bomen” (sterk Vlaams dialect, geen typefouten, maar zo mooi verwoord):

“Der liggen dertig bomen geveld

De wortels nog diep in d’eerde

Verkapt en verzaagd voor een pootje geld

Bomen van onschatbare weerde

Ik probere ’t verdriet van de bomen te verstaan

Daarom hè’k mijn liedje gezongen

Nen boom is gemaakt om rechte te staan

Met zijn armens naar den hemel gewrongen”

 

 

 

 

 

Piskijkers en Charlatans

Ditmaal geen vogels, vlinders, bloemetjes, maar Virussen. Een essentieel onderdeel van de Natuur. Dit is vooralsnog geen officieel SNC-standpunt, maar mijn persoonlijke visie als dierenarts.

Vandaag kamerdebat over Coronavirus voor groot deel gevolgd met gekromde tenen. SNC is apolitiek, ik persoonlijk ook, maar durf toch hier in mijn blog mijn persoonlijke ergernis uit te spreken over bepaalde politici, die nergens verstand van hebben, maar wel proberen onze regering te kakken te zetten alsof die het helemaal fout zou doen, daarbij hakkelend/stamelend elke strohalm gebruikend om wat ongelukkig overgekomen uitspraken van regeringszijde ter eigen politiek gewin te misbruiken, JA MISBRUIKEN!

Essentie ging vooral over allerlei misverstanden over “Groepsimmuniteit“, in medische taal over “Populatie-immuniteit“. Die term werd door RIVM-woordvoerder gebruikt als zijnde een factor die van belang kan/zal worden om de pandemie op termijn te beperken en kwetsbare groepen te beschermen. Logica: slechts een beperkt deel van alle besmette mensen belanden in ziekenhuis of Intensive Care. Het overgrote deel komt ervan af met een snotneus of lichte griepachtige verschijnselen. We kunnen deze overgrote meerderheid niet allemaal direct gaan opnemen in ziekenhuis en ook niet allemaal testen op Corona en is dus ook niet zinvol. Proberen om deze mogelijk besmette mensen te isoleren – al dan niet vrijwillig – blijft wel belangrijk. Deze mensen zijn na genezing vrijwel zeker voor een bepaalde tijd immuun als het inderdaad Corona betrof, niet zeker voor hoelang (het is een nieuw virus), dat geldt voor bijna alle virusinfecties. Zo bouwt men wel langzaam aan een toenemende immuniteit binnen een populatie op. Het is dus geenszins de bedoeling – zoals enkele politici schreeuwen – om het virus opzettelijk zijn gang te laten gaan om zo’n populatie-immuniteit gedaan te krijgen. DIT IS NOOIT BEWEERD en zou ook krankzinnig  zijn! In gewoon Nederlands: het FEIT dat het merendeel milde infecties betreft en deze besmette mensen dan een immuniteit ontwikkeld hebben, draagt bij aan een geleidelijke populatie-immuniteit. Dit bedoelt men met het “beheerst laten uitwoeden” als onderdeelstrategie van deze pandemie. Dit kan enorm versterkt worden door een effectief vaccin, dat nog ontwikkeld moet worden. 

En dan die politici die beweren dat de regering ervoor kiest om het virus EXPRES te laten woekeren om die Groepsimmuniteit als werkzaam gereedschap te gebruiken: die hebben dat echt absoluut niet begrepen en denken het zelf wel BETER TE WETEN dan alle deskundigen, OF zij proberen deze crisis te misbruiken voor eigen politiek gewin. Piskijkers of Charlatans zoek het maar op in woordenboek (sorry op Google, ik ben nu eenmaal wat ouder en oja, daarom ook risicoslachtoffer van Corona), ik kots ervan. Schande!

Suggereren dat een totale Lock Down DE oplossing zou zijn is een Fata Morgana: het virus is dan nog steeds niet verdwenen en als men die Lock Down weer opheft (na hoeveel tijd??, weken, maanden??) gaat het virus weer zijn gang! Lekker maanden in thuisquarantaine en daarna opnieuw die virusellende, daar zitten we toch niet op te wachten?

Ter herinnering zomaar een voorbeeld: Mazelen (ook een virus) was vrijwel 100% uitgeroeid door een zeer effectief vaccin. Maar niet 100% van de Nederlandse bevolking wordt daartegen ingeënt. Zolang echter 95% wel ingeënt is worden de niet ingeënte mensen (BibleBelt) toch beschermd omdat het virus vrijwel geen kans heeft zich te verspreiden. Nu is het inentingspercentage gedaald en wat zien we?: weer Mazelenuitbraak! DAT bedoelt men dus met populatie-immuniteit.

Desalniettemin: deze Coronapandemie is echt ernstig en gaat mogelijk duizenden dodelijke slachtoffers kosten. Een relatieve troost: een ernstige “gewone” Griepepidemie (influenzavirussen) kost zo’n 10.000 doden op jaarbasis in Nederland en dat terwijl honderdduizenden mensen (ouderen, zwakkeren, ook ik dus) toch jaarlijks daartegen worden ingeënt. Het aantal Corona-doden is nu 58 en zal zeker nog flink stijgen, want voor vooral ouderen veel agressiever. Ben ook nog benieuwd naar die “Anti-vaccinisten”: als er binnen 1 jaar een effectief vaccin beschikbaar is: inenten of maar risico om dood te gaan? In Capelle afgelopen dag 1e officiele Coronabesmetting. Houd u aan de regeringsrichtlijnen! Nederland heeft wereldfaam qua deskundigheid op dit gebied! Politici die beweren dat zo’n virus simpel te bestrijden is, zijn niet mijn politici, maar charlatans of piskijkers. Ik heb respect tot dusverre hoe regering deze crisis aanpakt op basis van deskundigen, wat ik wilde zeggen, niet als politicus, maar als wetenschapper. En dan nog: denk maar niet dat wij als mensheid de oorlog tegen virussen definitief zullen kunnen overwinnen: that’s Life.

Eerste vlinder en hommels en Stamping Out Corona

Deze maandag 16 maart mijn eerste voorjaarsvlinder, de Citroenvlinder, in mijn voortuin.

Citroenvlinder (Gonepteryx rhamni; foto SNC-archief). Overwintert als volwassen vlinder in dichte vegetatie, daarbij geholpen door een antivriesstof in zijn bloed. Een van de eerst vliegende vlinders in het voorjaar. 

 

 

 

 

Eerder vorige week ook de eerste Hommelkoningin in de tuin. Alleen de koninginnen overleven de winter, want alle andere hommels van de kolonie leggen in het najaar het loodje. Wel heeft de koningin ervoor gezorgd in het najaar bevrucht te worden. Het sperma wordt opgeslagen en in voorjaar gebruikt voor de bevruchting van haar eitjes. Zodra de temperatuur gunstig is, verlaat zij haar overwinteringsplek (verlaten muizenhol, spouwmuur, e.d.) om eerst voedsel te zoeken (vroege voorjaarsbloeiers) en daarna een nieuwe plek te zoeken om een nieuwe kolonie te maken met de inmiddels bevruchte eitjes.

Coronavirus: ik voel me toch geroepen om hier wat verder op in te gaan. Per slot van rekening behoren ook virussen tot de natuur!! Sterker nog: er zijn sterke aanwijzingen dat virussen hebben bijgedragen aan de evolutie van de mens doordat hun DNA ingenesteld is in dat van onze voorouders. Ook oerbacterieën hebben zich vrijwel zeker genesteld in onze cellen. Verder is het een ecologische wet dat virussen, bacterieën en andere parasitaire levensvormen (en daar zijn er heel veel van) erbij gebaat zijn dat hun gastheren niet uitsterven: want dan sterven ze zelf ook uit. De natuur zorgt voor een evenwicht tussen aanval en verdediging. Er zijn altijd mensen, dieren en planten die immuun zijn en aanvallen van parasitaire levensvormen trotseren en overleven. Die immuniteit is weer het gereedschap van medici om een goede bestrijding te ontwikkelen (Vaccins e.a.). 

In de veeteelt/bio-industrie breken regelmatig dodelijke virusepidemieën uit: Mond en Klauwzeer, Varkenspest, Vogelgriep, e.a. Diergeneeskundige bestrijding bij dit soort uitbraken bestaat uit zogenaamde Stamping Out: alle dieren op besmette bedrijven worden afgemaakt en omgeving op slot (vervoersverboden). U herinnert zich ongetwijfeld de hartverscheurende beelden, maar het is wel heel effectief om verdere uitbreiding tegen te gaan. Uiteraard is dit geen oplossing voor de Coronavirusuitbraak, we gaan immers geen besmette mensen om zeep helpen. Dus we moeten dealen met allerlei andere maatregelen met als doel:1) Beperken van verspreiding virus, 2) Uitzieken, 3) opbouwen populatie-immuniteit, 4) ontwikkelen van een vaccin. Gelukkig heeft regering hiervoor gekozen na adviezen van deskundigen.

Overigens wel een rustpunt zonder allerlei uitgaansgelegenheden, sportmanifestaties, e.d.: lekker thuisblijven. Een volkskrantlezer voorspelde al een geboortegolf over 9 maanden….. Als cynicus: compenseert dan het sterftecijfer wegens Corona, maar dat is wel de natuur… Als bewogen burger: laten we elkaar blijven helpen, ook door ons gedrag aan te passen om deze crisis te boven te komen.

 

Corona, ijsvogeloever en vijvertjes

Was me het weekje wel. Dinsdag 10 maart met een Ecoloog inspectie Schollebos gedaan. De ecoloog is van het bureau Kragten dat door gemeente is ingehuurd om het project “Toekomst  Schollebos” te leiden. Alle SNC-inventarisaties en onze SNC-visie ter kennis gegeven.

Afgelopen donderdag 12 maart nog een presentatie gehouden op Serviceflat Schinckelhove voor zo’n 50 toehoorders. Toen kon dat nog net ivm het Coronavirusgedoe. De organisator, Stichting Sunrisa, had tevoren nog advies gevraagd aan RIVM. Zou vandaag niet meer gekund hebben. Mijn voordracht ging ook over de Toekomst van het Schollebos en genoot alle aandacht.

Na het vertonen van mooie plaatjes het minder vrolijke verhaal over de bedroevende staat van de bosdelen, het teloorgaan van bloemrijke oevers en gazons door slecht maaibeleid en oprukkende invasieve exoten als Reuzenberenklauw, Japanse Duizendknoop en Reuzenbalsemien.

 

 

 

Deze zondag (15 maart) met 4 vrijwilligers, Anton en ik in Schollebos aan het werk geweest. Geen angst voor Corona, want lekker werken in de buitenlucht met goede onderlinge afstand. De werkzaamheden waren al 2x uitgesteld, de 1e keer vanwege de storm, de 2e keer vanwege stortregen. Na een begroeting met ellebogen en een bakkie koffie gingen we op pad. Geen regen, geen storm, maar een zonnetje erbij was wel lekker geweest.

Twee groepjes: Anton en Martijn gingen de boompjes rondom de vijvertjes tussen Capelseweg en Volkstuinen verwijderen. De vijvertjes zijn door gemeente paar jaar geleden gegraven en hebben geen verbinding met andere wateren. SNC heeft daar 2 jaar geleden diverse oever- en waterplanten uitgeplant. Bomengroei is daar niet gewenst: als die bomen uitgroeien tot hoge bomen, komt er teveel schaduw en in de herfst veel bladafval in het water. Open houden is gunstig voor o.a. kikkers, padden en salamanders.

Michael, Jarreau en Stephan namen de broedoever van de ijsvogel onderhanden: begroeiing verwijderen en weer recht afsteken. Moest nu echt gedaan worden, omdat broedseizoen er aan zit te komen. Nadat deze klus was geklaard, nog even meehelpen om de weggezaagde boompjes langs het voetpad te leggen: gemeente mag die komende week ophalen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Weer gedoe over de Eilandjes Noordse Buurt (Fjordenpad). Deze eilandjes zijn in beheer van Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard (HHSK). SNC ontving weer klachten over werkzaamheden die in strijd zijn met eerder gemaakte afspraken tussen SNC, HHSK en gemeente. Was destijds ook al verkeerd gegaan, maar nu ook weer. De hoge elzen op deze heel smalle eilandjes bedreigden het voortbestaan van die eilandjes (bij omwaaien/omvallen nemen ze de grond mee, waardoor eilandjes verdwijnen, wat al op een enkele plaats was gebeurd). De afspraak was om de elzen te “broeken”, dwz op heuphoogte om te zagen en te onderhouden als knotbomen: de gebroekte bomen (“stoven”) gaan weer uitlopers vormen net als bij knotwilgen. Dit knotten zou gefaseerd gedaan worden: om de 7-9 jaar zou 1/3e deel van de stoven weer geknot worden (“terugzetten”). Nu zijn ALLE stoven geknot. Niet volgens afspraak dus. We kunnen het niet terugdraaien, maar wel is er de afspraak met HHSK gemaakt dat er nieuw overleg moet komen tussen HHSK en SNC. HHSK beheert nog meer Capelse Eilandjes en die worden in dit overleg meegenomen. Overigens wil HHSK het beheer over die Capelse Eilandjes weer overdragen aan de gemeente, maar die wil dit kennelijk op haar beurt weer niet. Die impasse tussen HHSK en gemeente gaat dus ten koste van het door SNC gewenste beheer.

Verder: 11 maart weer een Houtsnip langs Spartagebied en 12 maart nog een flinke groep Koperwieken in Schollebos: de laatste wintergasten hier. Nu overal een orkest van zingende vogels: zanglijster, merel, koolmees, pimpelmees, heggenmus, roodborst, winterkoning, boomkruiper, tjiftjaf, roffelende spechten. Futen beginnen met  baltsballetten en gisteren een keiharde knal tegen de achterdeur waar een vrouwtje wilde eend bruut werd verkracht. Tja….

Nu maar bezien hoe de Corona-crisis zich verder ontwikkelt. Als dierenarts met een degelijke vakkennis over virussen en epidemiologie denk ik dat de  nu genomen maatregelen juist zijn om de crisis beheersbaar te maken (Viroloog Ab Osterhuis is ook Dierenarts!). Wegkrijgen van dit virus is niet waarschijnlijk. Na het “uitbloeden” van de epidemie, zal dit virus waarschijnlijk de komende jaren een “gewoon” extra griepvirus worden nadat in de mensenpopulatie er een redelijke weerstand is opgebouwd en er een goed vaccin tegen is ontwikkeld. Grootste doel nu is de piek van besmettingen af te vlakken om daardoor de medische zorg en voorzieningen te behouden. Geen paniek, maar richtlijnen volgen. En: tot nu toe zijn de jaarlijkse doden ten gevolge van de “gewone griep” (Influenzavirussen) nog steeds groter, maar het is wel tot nu toe…. De toekomst is nog steeds ongewis.

Bijpraten

Op 2 maart de eerste bloeiende Bosanemonen in Schollebos.

Bosanemoon (Anemone nemorosa; foto SNC-archief). Lid van de Ranonkelfamilie (Ranunculaceae), waartoe o.a. ook boterbloemsoorten behoren. Destijds bij aanleg Schollebos aangeplant als ’Stinsenplant’. Stins = “Stenen Huis” (oud-Fries); alleen rijke elite kon in 17e eeuw zich stenen verblijven veroorloven (kloosterordes, kasteelheren, herenboeren) en dure planten importeren voor hun tuinen.

 

Ook de eerst bloeiende Vingerhelmbloem.

Vingerhelmbloem (Corydalis solida; foto SNC-archief). Een vertegenwoordiger van de Papaverfamilie (Papaveraceae). Ook een aangeplante Stinsenplant, die het langzamerhand steeds beter doet in het Schollebos.

 

 

 

 

Met Eric Stockx op 3 maart naar vroegere broedwand van Oeverzwaluwen langs de IJssel geweest om te kijken wat hier mogelijk was om de oeverzwaluwen terug te krijgen. Ze hebben daar paar jaar geleden 1x in kolonieverband gebroed (zo’n 80 nesten!), maar daarna niet meer. Mogelijke oorzaken zijn het dichtgroeien van die steile wand met planten en een ijsvogelpaartje dat ook in die wand broedt (uit literatuur blijkt dat deze soorten elkaar niet verdragen). Wat bleek: de oeverwand was al geschoond van plantengroei en weer recht afgestoken. Erik gaat na wie dat heeft gedaan om nader overleg te voeren. Spelers zijn Rijkswaterstaat en gemeente Zuidplas.

Op 4 maart interview gehad met Radio Capelle over excursie op 7 maart (zie onze website “SNC in de Media”) . Op 6 maart interview met AD over Toekomst Schollebos, gepubliceerd in editie 7 maart.

Radio Capelle interview terugluisteren

Op 7 maart een Vroege Lente-excursieVijftien deelnemers, mooi weer. Toppers waren een baltsvlucht van paartje Torenvalken (wel heel hoog) en de eerste zang van de Tjiftjaf.

Tjiftjaf (Phylloscopus collybita). Een klein en qua kleur onopvallend zangvogeltje. Broedvogel Capelle. Valt wel op door zijn ’Zang’: een staccato zijn eigen naam roepend: “Tjiftjiftjaf”. Normaliter een trekvogeltje dat overwintert in Afrika en pas eind maart weer terugkomt. Laatste jaren wel steeds meer winterwaarnemingen.

 

 

 

Torenvalk (Falco tinninculus; foto Hans Benard). Slechts 1x een broedpoging in Schollebos (achter Bermweg), maar verstoord door paartjes Kauwen die daar vlakbij broedden. 

 

 

 

 

8 Maart een Grote Zilverreiger vlak bij de Grote Vijver in Schollebos.

Grote Zilverreiger (Egretta alba). Broedvogel Nederland sinds natuurlijke ontwikkeling van Oostvaardersplassen, maar steeds meer toenemend. ’s Winters rondzwervend in polderland en af en toe dus ook hier. Ook in Hitland vaak te zien. Sierlijke, statige reigersoort. 

 

 

 

 

laatste nieuwtjes

18 februari 1e bloeiend Klein Hoefblad (Tussilago farfara, foto SNC-archief). Voor natuurliefhebbers altijd het begin van de lente aankondigend…. Behoort tot de familie Aster-achtigen (vroeger Komposieten geheten); elke bloem is samengesteld uit wel 100 aparte centraal gelegen “Buisbloempjes” en omgeven door “Lintbloempjes”. Bloeit voordat er sprake is van bladgroei, net als bij het verwante Groot Hoefblad (zie blog 29 februari).

 

Rob van Dorland ontdekte 22 februari de eerste weer actieve Wijngaardslak (Helix pomatia, foto SNC-archief), extreem vroeg. De grootste landslak in Europa. In Schollebos bevond zich al vele jaren een heuse “kolonie” van wijngaardslakken, ja de beroemde “Escargots” die sommige mensen zeer smakelijk vinden. Ik heb er heel lang geleden eentje gegeten in een restaurant, maar 3x helemaal niks: een soort smakeloos rubber, die iets smakelijker wordt met veel knoflooksaus. In Nederland een beschermde soort! Overwintert ondergronds tussen wortels van bomen. De populatie is destijds gedecimeerd door in de winter bomen met wortels en al te verwijderen in verband met aanleg Spartasportvelden en is nog steeds niet hersteld. 

26 Februari 1e bloeiende Daslook (Allium ursinum, foto SNC-archief). Bloeit normaliter in april-juni. Een Stinsenplant in 17e eeuw ingevoerd in tuinen van kasteelheren, kloosters, herenboeren. Mensen met centen en dus met stenen huizen! “Stins”= oud-Fries voor Stenen Huis. In Schollebos massaal aanwezig als voorjaarsbloeier. Over enkele weken heerst er in Schollebos een uiengeur! (“Look” is ander woord voor “Ui”). Ook in Slotpark aanwezig.

 

Op 29 februari (Schrikkeldag!) een dode Buizerd gevonden. Word ik niet blij van. Doodsoorzaak onbekend. Hopelijk niet 1 van het Capelse broedpaar. Helaas geen foto (vergeet altijd mijn iphone mee te nemen). Volgende dag was kadaver al verdwenen. Terwijl ik daar stond, zag ik de IJsvogel voorbij vliegen en even later verderop nog een keer. Dat gaf weer wat troost en hoop.

IJs en weder dienende gaan we 15 maart met vrijwilligersploeg de broedoever van de ijsvogel schonen van begroeiing en afsteken zodat het weer een echte steile oever wordt.

Nieuwe ooievaarspaal: gemeente financieert een nieuwe ooievaarspaal op Kinderboerderij Klaverweide. Dat wordt dan de 4e: 1 in Schollebos (tot heden nooit resultaat),  1 langs ’s Gravenweg (3x broedresultaten), 1 zeer recent in Volkstuincomplex “Tot Nut en Genoegen” en nu deze dus nog. Het ooievaarsnest op het volkstuincomplex is geplaatst op een gekandelaberde treurwilg (kandelaberen=een bomensnoei, waarbij alleen de grote hoofdtakken overblijven). Alleen groeien er overal weer nieuwe loten aan die het kunstnest afschermen waardoor er nooit ooievaars op zullen nestelen. SNC heeft geadviseerd deze loten te snoeien en 2-3 decimeter onder het nest de hoofdtak te “Ringen” (schors rondom doorsnijden) waardoor sapstroom geblokkeerd wordt en er geen nieuwe loten kunnen groeien.

SNC gaat samen met vrijwilliger Eric Stockx de mogelijkheid bestuderen voor herstel van een steile oeverwand langs een inham van de IJssel, waar een paar jaar geleden een flinke kolonie Oeverzwaluwen hebben gebroed (circa 80 nesten). De oeverwand (4-5 meter hoog!) is nu helemaal begroeid en de oeverzwaluwen waren na 1 jaar geheel verdwenen. Terrein behoort tot Rijkswaterstaat en die wordt dus een nieuwe speler.

En meer weten?: Excursie aanstaande zaterdag 7 maart, 13.00 uur start Pannenkoekenhuis.

 

 

Toekomst Schollebos

Het Schollebos. De grootste natuurparel van onze gemeente. Een kleine 100 hectare groot (200 voetbalvelden!). Aangelegd begin jaren 80 van vorige eeuw door de toenmalige Heidemaatschappij volgens het Engelse Parkconcept: bospercelen, gazons en waterpartijen, ieder ongeveer 1/3e deel en toegankelijk via kronkelende voet-, fiets- en ruiterpaden. Recreatie in natuurlijke omgeving.

 

 

 

 

 

 

 

Oorspronkelijk een verwaarloosde veenweide met volop patrijzen, jagende velduilen, kluten, e.a. Voor de aanleg van o.a. Wijk Schollevaar (Capelle) en Zevenkamp (Rotterdam) was veel zand nodig en liefst van zo dichtbij mogelijk in verband met de kosten. Dat zand zat diep in de Zevenhuizerplas onder een dikke kleilaag. Die klei werd dus eerst afgegraven en moest men kwijt: die werd dus gedeponeerd op die oude veenweide.

Vervolgens werden bospercelen geplant met als dominerende soort de Es (1/3 deel van aangeplante bomen). Ook werden snelle groeiers (Populieren) aangeplant om snel een groen bosbeeld te krijgen. Deze hadden na circa 10 jaar weer verwijderd moeten worden (“Wijkers“) om toekomstbomen (“Blijvers“) meer ruimte en zon te geven. Tegelijkertijd had dan de eerste Dunning moeten plaatsvinden. Bij de aanleg van een bos worden altijd meer bomen geplant dan uiteindelijk nodig voor een goed bosverband. Met tussenposes van 5 jaar worden dan 3 dunningen uitgevoerd. Helaas begon men pas ruim 20 jaar na aanplant met het verwijderen van de populieren en de eerste dunning, wat gepaard ging met bruut geweld, wat ook grote schade aanbracht aan de Blijvers.

Wat men bij de aanleg van het Schollebos zich kennelijk ook niet gerealiseerd heeft is dat die kleilaag slecht regenwater doorlaat en dat door de verhoogde druk de onderliggende veenlaag  steeds verder inklinkt. Omdat het Waterschap het waterpeil in deze polder constant houdt, komen de bomen door die inklinking steeds meer met hun wortels in het water te staan, en daar houden de meeste boomsoorten niet van. Wortels gaan rotten en de bomen wortelen niet meer de diepte in voor een goede verankering, maar gaan hun wortels vlak onder het maaiveld verspreiden, waardoor zij sneller omvallen, zeker bij een storm(pje).

Eerder hebben we gezien dat daardoor een bosbestand met louter Abelen (enkele honderden bomen van 25 meter hoog!) werd gekapt omdat dat bosdeel niet meer levensvatbaar was. Herplant is nog steeds niet gebeurd. 

 

 

 

 

 

Op steeds meer plaatsen in het Schollebos zien we dan ook flinke waterpartijen in bosdelen ontstaan, wat mij verleidt tot de uitspraak: Schollebos wordt een soort “Capelse Everglades“. Verlaging van de grondwaterstand door het Waterschap is geen optie, omdat dan de heipalen van de huizen in dat peilgebied gedeeltelijk droog komen te staan en gaan verrotten (paalrot).

 

 

 

Verder lijden alle Essen (1/3e deel van bomenbestand!) aan de Essentaksterfte: vrijwel alle essen gaan daar op den duur dood aan. Met de laatste 3 stormen in februari is dat duidelijk te zien: tientallen al zieke essen zijn neergegaan. SNC vreest ook dat vele Esdoorns het niet zullen overleven: er zijn al 2 dode, grote solitaire esdoorns gekapt, maar andere esdoorns vertonen al loslating van schors vlak boven de grond. 

 

Gemeente is er nu eindelijk van doordrongen dat het echt niet goed gaat met het bosbestand van Schollebos. Samen met o.a. SNC en externe bureau’s wordt gezocht naar een oplossing om het Schollebos te redden. Er liggen concepten, maar een definitieve keuze is nog niet gemaakt. 

De visie van SNC: de bospercelen gelijdelijk omvormen tot een gevarieerd bosbestand (geen monocultures) met boomsoorten die tegen natte voeten kunnen en ook bestand zijn tegen opwarmend klimaat. Een 5- of 10-jarenplan waarbij “slechte” bomen geleidelijk worden gekapt en worden vervangen door andersoortige boomsoorten. Geen grootschalige kaalkap dus! SNC heeft dit plan met een lijst van geschikte boomsoorten al ingediend bij de gemeente.

Recreatie in zo’n Parkbos is natuurlijk ook belangrijk. Vanaf de aanleg was het centrum van Schollebos bestemd voor “Intensief recreatief gebruik” (Evenementenweide, skatebaan, peuterspeelplek, Ravottia, spraypark, calisthenics, fietscrossbaan). Rondom was bestemd voor Natuur en “Extensief recreatief gebruik” (rust, wandelen, genieten van de natuur). SNC is zeker niet tegen recreatie, maar wel voor Natuurvriendelijke Recreatie (geen Pretpark dus!) en wil deze status quo behouden. In het verleden waren er zelfs megalomane ideeën in de politiek alsof het Schollebos vergelijkbaar was met Kralingse Bos 5x zo groot, Amsterdamse Bos  9x zo groot en Central Park in New York nog groter: Grote Vijver uitbreiden tot aan Capelseweg, huizen daar slopen, aanleggen van  zwemstrand en een “Echt” strandpaviljoen/restaurant met “Klasse”.  Lieve politici: dit is niet te vergelijken! De recreatieve functie van het Schollebos is daarvoor veel te beperkt als we tenminste ook Natuur, Ecologie en Biodiversioteit willen koesteren en heeft zijn grenzen bereikt. 

Enquete Schollebos: Gemeente houdt een enquete over de wensen van Capelse burgers  ten aanzien de de toekomst van het Schollebos. U hebt daar al van SNC  via facebook bericht gekregen met het verzoek om deze in te vullen. Wellicht kan deze toelichting u helpen om de juiste antwoorden in te vullen. Daar zou SNC heel gelukkig mee zijn. Laten we de nalatigheid van de Capelse politiek maar vergeten en vergeven en laten we dit nieuwe reveil stimuleren. Deel dit ook met uw connecties op social media, wij rekenen op u. Link naar de enquete: https://nl.research.net/r/schollebos

Tot slot: eindelijk probeert gemeente ook werk te maken van een ecologisch maaibeheer (maaien en afvoeren maaisel) in het Schollebos. Gemeente krijgt daarvoor gedurende 4 jaar subsidie van de provincie. Maar tja: wat na die vier jaar? Gaat om 20.000 euro per jaar om maaisel af te voeren. Is toch peanuts op gemeentebegroting??

 

Van alles.

Afgelopen vrijdag met Anton Knotwilgen geplant op de Vlindertuin (tussen Capelse Manege en Spartasportvelden).

Knotwilgen bloeien heel vroeg in het voorjaar en zijn daarom belangrijk voor o.a. vroeg vliegende bijen. Daarnaast zijn volwassen knotwilgen een verblijfplaats voor o.a. Steenuil. Bij de manege zijn altijd veel muizen die afkomen op hooi en stro en die dus een welkome prooi zijn voor uilen. De Bosuil broedt regelmatig op de manege, hopelijk keert ook de Steenuil ooit weer terug. 

 

 

Bij het planten van de knotwilgenstekken zagen we langs de slootrand aan de Bermweg bloeiend Groot Hoefblad (Petasites hybridus). Normaliter bloei vanaf maart en later dan het Klein Hoefblad dat door natuurvolgers altijd als een van de eerste lentebodes werd beschouwd.

 

 

 

Gemeente had via persberichten te kennen gegeven dat het Schollebos “afgesloten” was in verband met de storm Ciara en dat dit werd verlengd tot en met het weekeind omdat zondag storm Dennis komt. Vervelend, want net deze zaterdag was onze winterexcursie gepland, die we nu letterlijk en figuurlijk moesten afblazen. Overigens is dit “Afsluiten” geen verbod om het Schollebos in te gaan.  We zijn dan ook gewoon vrijdag onze knotwilgen gaan planten, want het was droog met af en toe een zonnetje en weinig wind. Het was dan ook lekker druk met fietsende scholieren, hondenuitlaters en wandelaars. Natuurlijk wil gemeente zich vrijwaren van schadeclaims, terecht. De geplaatste borden voldoen, maar de persberichten over “afsluiten” waren “over de top” en hebben geen jurisdictie (het is geen verbod of gebod). Natuurlijk is het gevaarlijk om tijdens een storm in een bos te gaan lopen of fietsen. Als gemeente zou ik deze borden gewoon altijd laten staan als beroep op gezond verstand van burgers. Omdat er altijd mensen zijn die onze mailing niet hebben gelezen over de afgelasting van onze winterexcursie, ben ik toch maar deze zaterdag naar het startpunt van onze winterexcursie gegaan. Vijf mensen nog en die wilde ik niet teleurstellen. Was gezellig en mooi weer. Zeer vroege bloeiers tegengekomen als Speenkruid, Fluitenkruid, Gewone Berenklauw, Sleedoorn. Een overvliegende Buizerd, een lachende Groene Specht en een overvliegende Grote Zilverreiger aan het eind waren kersjes op de taart.

Vroege winterbloeiers in Schollebos (en het is midwinter!! met temperaturen dit weekend tot 14 graden!):

 

 Gele Kornoelje (Cornus mas). Een struik, aangeplant en vaak verwilderd. Bloeitijd februari-maart. Veel struiken rond Spartaterrein.

 

 

 

 

 

 

Kruipende Smeerwortel (Symphytum grandiflorum). Aangeplant en al 2 weken bloeiend.

 

 

 

 

 

 

 

Maarts Viooltje (Viola odorata). Al paar weken bloeiend (normaal maart-mei). Wilde inheemse plant, maar ook als tuinplant. Deze langs de stoep van mijn voortuin, maar niet aangeplant.

 

 

 

 

 

 

Sleedoorn (Prunus spinosa). Een struik, normaliter bloeiend in april-mei. Een pruimensoort met grote blauwe bessen. Ook deze veel aangeplant rond Spartavelden.

 

 

 

 

 

 

Raapzaad (Brassica rapa). Op meerdere plaatsen in Schollebos al enkele bloeiende exemplaren sinds begin februari (normaliter april-augustus). “Broertje – of Zusje” van Koolzaad.

 

 

 

 

 

Speenkruid (Ficaria verna; archieffoto). Bloeitijd maart-mei. Ranonkelsoort (‘Boterbloemachtigen’) en vernoemd naar de wortelknolletjes die een tepelvorm hebben (speen=tepel). Vandaag 15 februari de eerste bloeiende exemplaren langs Bosmuizenpad.

 

 

 

 

Andere nieuwtjes:

In mijn voortuin heb ik Winterhei dat nu uitbundig bloeit. Gisteren zag ik tientallen wilde bijen op nectarjacht!

Winterhei, een aanrader voor uw tuin: mooi en goede nectarbron voor vroege insecten!

 

 

 

 

 

 

 

Eric Stockx trof in Capelle West deze fraaie paddenstoel aan, de Gekraagde Aardster (Geastrum triplex). Behoort tot de Buikzwammen (Gasteromycetes): de sporen worden inwendig (“in de buik”) gevormd. Na rijping van de sporen ontstaat een opening waardoor de sporen worden uitgestoten als er druk op de zwam wordt uitgeoefend (als erop getrapt wordt of door regendruppels). Niet zeldzaam, maar hier en daar in Capelle (ook Schollebos) te vinden.

 

 

In de volgende blog zal ik uitgebreid ingaan over het gemeentelijk project “Toekomst van Schollebos” waar SNC als stakeholder intensief bij betrokken is.