Zegt het voort!

blog archief

Zelfs twee!

Ter aanvulling:

Had ik eerverleden week 1 Grote Zilverreiger gezien in Schollebos, Paul Sinnema zag er twee tegelijk in een boom.

 

 

 

 

 

Toen er een wegvloog, maakte Paul deze prachtige foto!

 

 

 

 

 

 

 

Love is in the air? Langs de IJsseloever waar Hitland begint is een paartje Bevers druk bezig. Er is daar een Burcht en hier en daar worden boompjes omgeknaagd. Zij hoeven daar geen dammen aan te leggen voor hun tehuis en de burcht levert ook geen schade aan dijken, want de burcht ligt buitendijks. Omdat er door de bevers geen beverdam hoeft te worden gemaakt is de schade aan de bomen minimaal.

 

 

Omgeknaagde bomen worden gebruikt als voedsel (schors) en nestbekleding. De bevers maken ook “ommetjes” in Hitland-Zuid: ook daar zijn knaagsporen aan bomen. Langs de Schielandweg (verlengde van Rijckevorselweg richting Nieuwerkerk) werd dit jaar een dode bever aangetroffen, maar kennelijk zijn er nu toch nog twee, een paartje? Bevers zijn voornamelijk ’s nachts actief. Met dank aan Steef Keijne die het wel en wee van deze beverburcht volgt met bewegingscamera’s.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

tussendoortjes

Tussen de afleveringen van Capelse Groene Parels (er volgen er nog een paar) nog leuke waarnemingen.

 

Paar weken terug in de Nieuwerkerkse Tocht in Schollebos 3 paartjes Wintertalingen, een van de mooiste eendensoorten.

 

 

 

 

 

 

Vorige week weer een Grote Zilverreiger in Schollebos.

 

 

 

 

 

 

 

Aan rand Schollebos achter Capelseweg eindelijk weer een  IJsvogel sinds de laatste vorstperiode begin 2021. Zat rustig een visje te verorberen. De laatste 2 jaar geen broedresultaten. 

 

 

 

 

 

 

 

 

Langs Rijckevorselweg ter hoogte van Capelsebrug een Torenvalk jagend boven de bermen (archieffoto van Hans Benard).

 

 

 

 

 

 

Regelmatig is nu ’s avonds en ’s nachts de Bosuil te horen in Schollebos. Al jaren een vaste broedvogel. Broedt heel vroeg, soms al in januari. Mannetje roept iets als “oehoehoe”, vrouwtje iets als “kjèk”.

 

 

 

 

 

Dit jaar tot nu toe nog maar 1 waarneming van (overvliegende) Houtsnip. In Capelle doortrekker en winterverblijf, maar geen broedvogel (wel elders in Nederland). Zoals de naam al zegt: vooral te vinden in boomrijke gebieden.

 

 

 

 

 

 

 

In Schollevaar zijn deze week 4 Tjiftjaffen samen gezien. Een zomergast die normaliter in Afrika overwintert. Steeds meer Tjiftjaffen blijven ook ’s winters hier. In Schollebos algemene broedvogel.

 

 

 

 

 

 

 

 

Goudhaantje. Nederlandse broedvogel in Naaldbossen. Hier als winterzwerver. In Schollebos vaak in hulststruiken. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Verder een enkel groepje Koperwieken (wintergast), Groene Specht, Grote Bonte Specht, enz.

Paddenstoelen zijn er het hele jaar.  Nu o.a. te bewonderen:

Echt Judasoor (Auricularia mesenterica). Op oude(re) vlierstruiken. Behoort tot de Trilzwammen: gelatineuze lichamen (als “drilpudding”). Bij droogte schrompelen ze ineen tot nauwelijks waarneembare korstjes. Op enkele plaats in Schollebos mooie formaties.

 

 

 

 

 

 

 

 

En ook dit jaar zijn ze er weer in Schollebos, zij het wat vroeger dan anders: Rode Kelkzwam (Sarcoscypha coccinea). Zeldzame soort. Goed zoeken op de grond op half begraven dode loofboomstammetjes. Een echte wintersoort.

 

 

 

 

 

Tot slot: een zeer zeldzame vogel in Nederland, op enkele plaatsen waargenomen deze week (dus meer dan 1 exemplaar), o.a. in Zevenhuizerplas: Purperkoet (Porphyrio porphirio; foto Vogeldagboek.nl). Onduidelijk of het gaat over ontsnapte vogels of plotseling spontane migratie naar onze contreien (normaliter Zuid-Spanje, Noord-Afrika). Naar zeggen van massaal uitgerukte vogelaars waren ze erg tam… Toch leuk. Qua uiterlijk lijkend op reusachtige Waterhoen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Groene parels in Capelle (3): Slotpark

Tussen de Slotlaan en de Raadhuisstraat achter de dijk langs de Hollandse IJssel ligt binnen de oudste dorpskern van Capelle het Slotpark, een voormalige locatie van een kasteel annex buitenplaats.

Rond 1275 werd door Dirc Traveys van Moordrecht in een moerassig gebied een kasteeltje gebouwd met een gracht eromheen. In 1350 werd het kasteeltje verbouwd en uitgebreid. Door de Hoekse en Kabeljauwse Twisten (1350-1490) is het kasteel diverse keren verwoest en werd meerdere keren geprobeerd het te herbouwen. In 1612 worden de restanten van het kasteel gesloopt en er een buitenverblijf gebouwd door koopman Johan van der Veeken waarbij tevens een 2e gracht om de oude gracht werd aangelegd. In circa 1734 wordt de buitenplaats gekocht door Groeninx van Zoelen. Met de oprichting van de Bataafse Republiek in 1794 vervallen echter alle “heerlijke rechten” van de adel en werd in 1798 de buitenplaats gesloopt. Alleen het “Dief- en Duifhuisje” uit 15e eeuw bleef uiteindelijk gespaard; dat diende als gevangenis en later ook als duiventil, nu een minimuseum beheerd door Historische Vereniging Capelle (HVC).

In 2000 werd het Slotpark op initiatief van HVC en met ondersteuning van zo’n 300 buurtbewoners door de gemeente heringericht, waarbij de nadruk werd gelegd op de historische achtergronden, die op informatieborden uitgebreid worden toegelicht. Maar ook aan het groen werd gedacht. Een tiental omwonenden is toen gestart met de Werkgroep Slotpark: vrijwilligers die maandelijks aan groenonderhoud doen zoals verwijderen van bramen en boomzaailingen en het “uitharken” van gebiedjes voor verarming van de bodem. In het park staat een grote variatie aan bomen, de meeste aangeplant tussen 2000-2016: Bastaardpopulier, Kraakwilg, Paardenkastanje, Zomereik, Eenstijlige Meidoorn, Kaukasische Vleugelnoot, Sering, Hazelaar, Gewone Es en Schijnacacia. Door omwonenden is een Walnoot en Amberboom geplant. Daarnaast is spontane opslag aanwezig van Zomereik, Vlier en Hazelaar. In het voorjaar bloeien stinseplanten als Daslook en Boshyacinth. Aan het eind van het voorjaar bloeit het Fluitenkruid (“Hollands Kant”) uitbundig. In juli bloeit hier ook de Brede Wespenorchis. Op het sloteilandje staat een nog jonge eenzame Linde; verder is daar een kruidenrijke vegetatie aanwezig.

 

In het talud van de aangrenzende ijsseldijk vanaf mei nog een vrij bijzonder plantje: Gewone Duivenkervel (Fumaria officinalis). Duiven eten er graag van en de plant lijkt op andere plant (Kervel). Behoort tot de Papaverfamilie en vroeger werden er allerlei medicinale eigenschappen aan toegekend (“officinalis” = geneeskundig gebruik).

 

 

 

In het huidige Slotpark is de dubbele gracht nog aanwezig. Hier zijn watervogels als Meerkoet, Wilde Eend, Boerengans, Knobbelzwaan, Blauwe Reiger en Waterhoen te zien. Bij mijn bezoekjes ook o.a. Grote Bonte Specht, Groene Specht en Boomkruiper waargenomen. Opvallend bij laatste bezoek: Huismussen in de direct omliggende woningtuinen!

De buurtwerkgroep Slotpark is na 21 jaar nog steeds onverminderd actief. Gemeente ondersteunt de werkgroep met o.a. onderhoudsmaterieel. Helaas worden de werkgroepleden ook ouder en is er dringend behoefte aan nieuwe vrijwilligers: aanmelden via wim.v.den.bremen@xs4all.nl

 

met dank aan Wim van den Bremen (Historische Vereniging Capelle, Werkgroep Slotpark) en Anton Roeloffzen (mede-auteur namens SNC) voor nadere informatie en research.

 

 

 

 

 

 

 

Groene parels in Capelle (2): De Heemtuin

Tussen de ’s Gravenweg en de Van Rijckevorselweg tegenover Kinderboerderij Klaverweide aan de ’s Gravenweg 327 ligt een bosstrook van bijna 2 hectare. Dit werd in 1960 in het oorspronkelijke Slagenlandschap aangelegd als een groene scherm tegen het uitzicht op de hoge flats ten zuiden van de Rijckevorselweg, ook wel bekend als de “Chinese Muur”.

Op de natte kleiige vruchtbare veengrond werden toen vooral essen en zwarte elzen en een aantal populieren en wilgen aangeplant. Zo is er een dicht elzen-essenbos ontstaan. In de noordelijke helft van dit bosperceel (langs de ’s Gravenweg, circa 1 hectare) is dit bosplantsoen wat dunner qua bomenbestand. Dit deel wordt sinds 1991 als Heemtuin beheerd door een enthousiaste groep vrijwilligers, eerst onder de bezielende begeleiding van Cas Heilker en na zijn overlijden door zijn vrouw Willie. Aanvankelijk werden ze geholpen door jongeren van de toen nog bestaande JeugdNatuurwacht Capelle. Vanaf 1993 zijn het vooral volwassen vrijwilligers en is de Stichting Heemtuin Capelle opgericht. Deze vrijwilligers zijn elke maandag- en zaterdagochtend met kleine groepjes in de weer met aanvullen van de houtsnipperpaden, snoeien, verwijderen van gevaarlijke of dode bomen en het aanbrengen van nieuwe beplanting. Helaas worden er in toenemende mate bomen, struiken en planten gepoot die niet in dit natte veenbostype thuishoren of zullen gedijen en vaak zelfs niet inheems zijn waardoor het woord “Heem” niet meer helemaal op zijn plaats is. SNC heeft een aantal jaren geleden adviezen uitgebracht over uit te poten heemplanten, maar daar is helaas niet veel gehoor aan gegeven.

Ook het Natuur- en MilieuEducatiecentrum “De Hooiberg” (onderdeel van Kinderboerderij) speelt een rol bij het beheer en onderhoud van de heemtuin. Op haar initiatief werd een mooie bijenstal gerealiseerd (de Hooiberg verzorgt natuurlessen voor basisscholen), gesubsidieerd door de gemeente. Voor de bijen zijn echter bloeiende drachtplanten belangrijk als voedselbron (nectar en pollen) en die zijn in de heemtuin niet overdadig aanwezig: het schaduwrijke bosplantsoen staat dat in de weg. De Hooiberg gaat proberen om inheems zadenmengsel te zaaien om de bijen te ondersteunen. Het lijkt ons beter (?) om langs de ’s Gravenweg een natuurvriendelijk bermbeheer toe te passen: knotwilgen in cyclus van 3 jaar 1/3e deel per jaar te knotten (belangrijke nectarbron in vroege voorjaar!) en bermen in te zaaien met inheems zadenmengsel en die maar 2x per jaar te maaien met afvoer van maaisel. Men moet een keuze maken qua beheer: nat veenbos of echt open heemtuin. Wat SNC betreft: nat veenbos combineren met insectenvriendelijk bermbeheer. Uiteraard zijn er diverse plantensoorten die dit schaduwbos wel aankunnen zoals Gevlekte Gele Dovenetel, Bosandoorn.

De heemtuin staat echter vooral bekend om zijn grote verscheidenheid aan paddenstoelsoorten waaronder een heel bijzondere:

Inktviszwam (Clathrus archeri). In november was die ook dit jaar weer te aanschouwen. Oorspronkelijk afkomstig uit Australië. Over hoe die hier in Nederland terecht is gekomen doen allerlei verhalen de ronde. Feit is dat een aantal jaren geleden deze heel zeldzaam was: uit heel Nederland en zelfs buitenland kwamen paddenstoelliefhebbers om deze in de heemtuin te fotograferen. Inmiddels is hij landelijk iets minder zeldzaam geworden. Behoort tot de Stinkzwammen (Phallales). Het vruchtlichaam begint als een “duivelsei” zoals op foto te zien is. Op de daaruit komende rode “inktvisarmen” zit een stinkend slijm waar vliegen op afkomen om zo de sporen te verspreiden.

Tijdens ons bezoek in november zagen we vele andere soorten. Een leuke soort:

 

Zwavelgeel Schijfzwammetje (Bisporella sulfurina).Je moet het maar zien. Deze zwammetjes op de kopse kant van een gezaagde boomstam zijn maximaal 1,5 mm in doorsnee. Niet zeldzaam, maar voor mij de eerste keer. Wie het kleine niet eert…

 

 

 

 

 

Een paar jaar geleden trof ik in de heemtuin ook dit juweeltje aan: Gestreept Nestzwammetje (Cyathus striatus). Kleine kommetjes (6-8 mm in doorsnee) met daarin “eitjes” van 1-2 mm. In die eitjes worden de sporen gevormd. De eitjes worden door regendruppels weggeschoten. Behoort tot de Buikzwammen (Gasteromycetes): de sporen worden als het ware in een gesloten buik (in dit geval dus in de eitjes) gevormd. Helaas dit jaar niet meer gezien, maar kan zomaar weer terugkomen. Is algemeen.

 

Qua vogels zijn de meest algemene tuinsoorten te spotten, maar paar jaar geleden heeft ook de Sperwer daar gebroed. Vermoedelijk is het gebied ook belangrijk voor diverse vleermuissoorten als jachtgebied (moet nog verder worden onderzocht).

Kortom: een Groene Capelse Parel, belangrijk als onderdeel van ecosysteem en bezienswaardigheid. Zeker voor kinderen: eerst Kinderboerderij en daarna struinen in de heemtuin!

met dank aan Willie Heilker (stichting Heemtuin) en Bart van der Waal (Natuur- en Milieueducatiecentrum “De Hooiberg”) voor nadere informatie.

 

 

 

 

 

 

 

 

Groene Parels van Capelle (1) Wegelingpark

Eigenlijk was dit stukje bedoeld als eerste van een nieuwe serie publicaties in de IJssel en Lekstreek (IJ/L) waar SNC samen met o.a. Historische Vereniging Capelle en Bomenstichting afwisselend hun rubriek konden plaatsen. IJ/L heeft echter een nieuwe eigenaar en heet nu “Kontakt” en heeft te kennen gegeven dit niet meer te doen. Vandaar dat deze serie nu hier als blog geplaatst wordt. Ook al gaat het niet altijd goed met het Groen in Capelle, in en om Capelle zijn nog diverse “Groene Parels” en lijkt het de afgelopen anderhalve jaar wat beter te gaan wat betreft de intenties qua beheer en onderhoud. Hier de eerste aflevering:

Het Wegelingparkje

Ingeklemd tussen de Ringvaart, de Schenkelse Dreef en het villawijkje “Wegelingpark” bij de ’s Gravenweg ligt het restant van een oud parkbos. Ooit maakte dit samen met het villawijkje deel uit van een landgoedje van Leen Wegeling (overleden in 2008), algemeen directeur van N.V. Wegelings’ Drukkerijen, uitgever van de regiokrant IJssel en Lekstreek, Goudse Courant en Rotterdamsch Nieuwsblad. Waar nu de villa’s staan, stonden eerst zijn woning, zijn eigen manege en tenniscourt. Alleen dit parkbosje resteert dus nog.

 

Hoewel niet groot, is het wel degelijk een Groene Parel. Door Leen Wegeling zijn destijds veel verschillende boomsoorten aangeplant die inmiddels meer dan 50 jaar oud zijn en indrukwekkende afmetingen hebben zoals Moeraseiken, Vleugelnoten, Witte Esdoorns, enkele Sequoia’s en Populieren. Helaas zijn de grote Paardenkastanjes bijna allemaal dood: die worden niet echt oud op de natte, venige kleibodem die hier aanwezig is.

 

 Het Wegelingparkje is in deze tijd van het jaar rijk aan paddenstoelen langs de houtsnipperpaden zoals deze Blauwplaatstropharia (Stropharia rugusoannulata; foto Eric Stockx).

Ook vogels zijn alom aanwezig. Er is een kleine broedkolonie Blauwe Reigers (zie 1e foto waar de nesten nog in de groene wilg te zien zijn), maar ook Grote Bonte Specht, Groene Specht, Boomkruiper, Sperwer en IJsvogel werden of worden er gezien naast meer algemene soorten als Kool-, Pimpel- en Staartmees, Roodborst, Merel, enz. Er zijn veel waterpartijen waar amfibieën en vissen aanwezig zijn. Qua flora nog te vermelden dat ook hier de Brede Wespenorchis voorkomt.

Vanwege de soortendiversiteit (ook wel Biodiversiteit genoemd) vormt het Wegelingparkje een potentieel belangrijke schakel in de ecologische verbindingszones in Capelle met andere Groene Parels (Ringvaart, Slotpark en van daaruit verder).

Het Wegelingparkje is zeker de moeite waard als een natuurommetje: een grote variatie van bomen en struiken, planten, vogels en paddenstoelen. Helaas ontoegankelijk voor scootmobiels/rollators/rolstoelen: alle paden zijn houtsnipperpaden. Er zijn 3 toegangen: hoek ’s Gravenweg-Schenkelse Dreef, hoek Ringvaart-Schenkelse Dreef en straatje “”Wegelingpark”. Alleen bij de laatste toegang is parkeergelegenheid voor auto’s.

Met dank aan Paul Weyling van de Historische Vereniging Capelle (HVC) voor aanvullende informatie.

 

Herfst 2021

Herfst. Een rare herfst. Eind oktober stonden de meeste bomen nog geheel in het groen, bij zacht weer waren nog steeds vlinders te zien. Paddenstoelen beginnen nu pas tevoorschijn komen. Diverse planten hebben nu nog een 2e bloei, een nabloei of gewoon een late bloei (Braam, Dagkoekoeksbloem, Raapzaad, e.a.), goed voor de insecten!

Onze eerste excursie sinds Corona was weer een succes, uiteraard gespitst op paddenstoelen maar ook op andere zaken als de Vogeltrek. Hoop dat we ook weer een winterexcursie kunnen houden: Corona zal het bepalen en op dit moment ziet het er wat dat betreft niet goed uit.

Voor de paddenstoelenliefhebbers recent of nu in Schollebos o.a.:

Vliegenzwam (Amanita muscaria). Eigenlijk is Capelle geen omgeving waar je deze alom bekende soort verwacht tegen te komen, ze zijn heel algemeen op zandgronden, maar zo nu en dan zijn ze toch te zien in veengebieden zoals deze in Schollebos. Staan hier meestal onder berk of eik. Het is een giftige soort. Het rode vlies veroorzaakt hallucinaties. Plaatsen waar je ze ook soms kan vinden zijn Sportpark Schenkel en omgeving en op/om begraafplaats Capelle in Schollevaar-oost. Inmiddels al weer verdwenen (“uitgebloeid”).

 

 

 

 

Zwarte Knoopzwam (Bulgaria inquinans).De vormrijkdom van paddenstoelen is werkelijk gigantisch. Dit is een vrij algemeen schijfzwammetje, voorkomend op schors van pas gevelde loofbomen.

 

 

 

 

 

Gewone Zwavelkop (Psilocybe fascicularis). Heel algemeen en nu in vele mooie formaties te zien op dood hout.

 

 

 

 

 

 

Wat vogels betreft nog steeds een rustige herfst. Weinig wintergasten. Afgelopen week wel diverse waarnemingen van Grote Zilvereigers in Schollebos, langs Rijckevorselweg en Hitland.

 

Grote Zilverreiger (Egretta alba). Vanaf eind jaren 70 broedend in Nederland en sterk uitbreidend. Belangrijkste broedgebied zijn de Oostvaarderplassen. Na het broedseizoen zwervend door vooral polderlandschap.

 

 

 

 

Rob van Dorland trof langs de IJsseldijk ter hoogte van Hitland wel voor deze omstreken een zeldzame wintergast:

 

Sneeuwgors (Plectrophenax nivalis). ’s Winters wel langs de kust vaak te zien als wintergast en doortrekker, maar meer binnenlands zeldzaam! Broedvogel in hoge noorden (toendra,rotskusten, bergtoppen). Een prachtig vogeltje!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Laatste Nieuw(tje)s Schollebos

Watercompensatie: in hoek Capelseweg-Bermweg-oost worden oude bedrijfsgebouwen vervangen door nieuwbouwwoningen. Daarvoor moet een sloot gedempt worden en Hoogheemraadschap eist daarom watercompensatie. Er waren daarvoor 3 mogelijke locaties in de directe omgeving. Daarvan is het door SNC voorgestelde alternatief in meerderheid overgenomen binnen de “Vrienden van het Schollebos” en zal door de gemeente worden voorgelegd aan het Hoogheemraadschap. Dit voorstel gaat niet ten koste van bomenkap, de andere 2 voorstellen wel! Wordt vervolgd.

Ook is er een basisovereenstemming over de aanpak van de Bosbestanden in Schollebos. Er zullen best veel bomen gekapt worden (voornamelijk essen die ziek of al dood zijn door Essentaksterfte). Niet alle gekapte bomen zullen worden vervangen door nieuwplant. Langs de bosranden worden gekapte bomen eerder vervangen door vruchtdragende struiken. Dieper in bospercelen is primaire leidraad om, waar mogelijk, een natuurlijke “successie” na te streven afhankelijk van de bodemsamenstelling en reeds aanwezige zaailingen van bomen die rijkelijk aanwezig zijn. In natte, moerassige gebieden zullen Zwarte Elzen en Wilgen worden aangeplant (die kunnen daar tegen) en het streven is om het moerasaspect zoveel mogelijk te behouden. Uiteindelijke doel is het in stand houden van verschillende, kleinschalige biotopen die de biodiversiteit moeten bestendigen of zelfs vergroten. SNC steunt deze aanpak en houdt de vinger aan de pols!

Verder wordt een plan uitgewerkt om routes voor minder validen uit te stippelen met meer toegankelijke zitbankjes. De aanpak van de voetpaden zelf is daarbij natuurlijk ook belangrijk en volgt later in het overleg. SNC staat voor toegankelijkheid Schollebos voor iedereen, dus ook voor minder validen: ook zij moeten kunnen genieten van de rust en natuur! Het voorstel om op enkele locaties bankjes in groepsverband te plaatsen, om zo sociaal contact te bevorderen, steunen wij van harte.

Atalanta (Vanessa atalanta; archieffoto SNC). Herfst! Deze week nog volop Atalanta’s en Dagpauwogen in mijn achtertuin op de bloeiende klimop. Ook honderden bijen, zweefvliegen en andere insecten die op de nectar afkomen.  Klimop is een van de laatste bloeiers en heel belangrijk dus voor insecten. Na de bloei zijn de bessen tot in het voorjaar weer een welkome voedselbron voor vele vogels. Atalanta is een trekvlinder de meeste zouden nu op weg  moeten zijn naar Zuid-Spanje, maar steeds meer Atalanta’s blijven hier. 

 

 

 

 

Een prachtige dubbele regenboog boven Schollebos. Een regenboog ontstaat doordat wit zonlicht door regendruppels (prisma-achtige vorm) wordt gesplitst in elementaire kleuren. De regenboog is dus alleen maar te zien met de zon in de rug! De grootste regenbogen zijn te zien bij de laagste zonnestand: het zonlicht schijnt als het ware omhoog. Als de regenboog door een weer daarachter gelegen regenbui opnieuw wordt gesplitst ontstaat een 2e regenboog waarin de kleuren net andersom zijn gerangschikt.

 

 

 

 

Geel Hoorntje (Calocera cornea). Nu na de vrij lange droogte er weer flink wat water uit de lucht is gevallen, beginnen de zwammen en paddenstoelen weer op te komen zoals dit zwammetje behorend tot de familie van Trilzwammen. Slechts enkele mm groot op oud dood hout van loofbomen. Algemeen, maar in Schollebos slechts incidenteel waargenomen. Hier op dode boomstammen langs “Peuterspeelplaats”.

 

 

 

 

 

Gewone Glimmerinktzwam (Coprinus micaceus). Zeer algemeen op dode boomstronken, meestal in grote groepen en nu veel te zien. Kortlevend zwammetje, vaak na ruim 1 week alweer vrijwel verdwenen. Hier op foto 3 groeistadia te zien. De inktzwamsoorten verspreiden hun sporen door inkt-achtige druppels. 

 

 

 

 

 

 

Smient (Anas penelope; archieffoto). Een echte wintergast uit Skandinavië en Rusland. Elk jaar wel enkele in Capelle te zien (Schollebos, langs Rijckevorselweg-Oost). Nu al enige tijd langs Volkstuincomplex “Tot Nut en Genoegen”. De mannetjes zijn nog niet goed uitgeruid en dus nog niet mooi op kleur zoals op deze foto. Hun fluitende roep is zeer herkenbaar en hij wordt daarom ook wel “Fluiteend”genoemd.

 

 

Ook de Cetti’s Zanger werd afgelopen week gespot langs de Nieuwerkerkse Tocht. Een Zuid-Europese soort die inmiddels heel Nederland heeft bevolkt (Klimaat!). Een mogelijke broedvogel voor Capelle.

 

 

 

 

 

Afgelopen donderdag een spektakel hoog boven “Babybos”: 2 jagende Boomvalken (op hoog vliegende insecten) en gejend door een Zwarte Kraai. Een van de valken werd het echt zat en viel de kraai aan in een spiraalvormige duikvlucht (Kraai is stuk groter!). De kraai gaf zich over en verdween. Boomvalk is zomergast en broedt waarschijnlijk in Hitland. Nu op weg naar overwinteringsgebieden in Afrika. In vlucht is de boomvalk herkenbaar als het silhouet van een reuze gierzwaluw: ankervormig met spitse vleugels.

Ook deze donderdag op de Vlindertuin:

Bloedrode Heidelibel (Sympetrum sanguineum, mannelijk exemplaar). Algemeen, maar spaarzame waarnemingen in Schollebos. Biotoop is stilstaand of zwak stromend, voedselrijk water en daar is Schollebos rijk aan!

 

 

 

Om moedeloos van te worden

Alweer geen leuk nieuws als het gaat om het Schollebosbeheer. In mijn laatste blog maakte ik al gewag van het falende “ecologisch maaibeleid” wat dit jaar begonnen is. Aan het eind van het grotendeels mislukte maaiseizoen werden met gemeente toch nog enige afspraken gemaakt over het resterende nazomerseizoen  en is SNC nog steeds ‘on speaking terms’ met gemeente.

Afgesproken werd o.a. dat bij het maaien de flora langs de oevers van o.a. 2 vijvertjes (achter Capelseweg) gespaard zou blijven. Gemeente voldeed daaraan. Maar vervolgens kwam Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard (HHSK) er achteraan en die liet echt alles weghalen (zelfde uitvoerder?). Weg alle aangeplante flora als Dotterbloemen, Moerasspirea, Waterdrieblad, Wateraardbei, Moeraswolfsmelk, e.a. Door vrijwilligers destijds geplant en betaald door SNC uit excursieopbrengsten en donaties. Ook de wijze waarop is schandelijk: geen maaien, maar gewoon schrapen. Gemeente was ook stomverbaasd. Wordt het niet eens tijd dat gemeente en hoogheemraadschap samen met SNC en uitvoerder eens om de tafel gaan zitten? Hoogheemraadschap had hier geen recht om dit te doen: de vijvertjes vallen onder gemeente (geen onderdeel van waterbergingssysteem). Wij gaan proberen zo’n overleg tot stand te brengen.

 

Ook langs de “IJsvogelvijver” in Schollebos is gemaaid in 2 fases: 1e door gemeente, kort daarna weer door HHSK?? Veel gemaaid riet blijft in het water achter en werd niet afgeruimd. Goed voor de waterkwaliteit (waarvoor HHSK verantwoordelijk voor is), maar niet heus dus. Teveel moeite kennelijk? Ook weer nog mooie bloeiende Heelblaadjes naar de gallemieze gemaaid.

 

 

 

 

 

Ook waren al diverse keren in het verleden afspraken gemaakt over het maaien van riet: in een cyclus van 3 jaar per jaar 1/3e deel van het riet maaien (en afvoeren). Riet moet om de paar jaar gemaaid worden om een goede rietkwaliteit te behouden. Alle riet in 1 keer maaien is ecologisch slecht beleid: diverse rietvogels broeden uitsluitend in oud (“overstaand”) riet zoals de Kleine Karekiet. Het maaien van riet is een onderonsje tussen gemeente en HHSK qua uitvoering. HHSK heeft echter een ander denkbeeld over 1/3e deel dan de gemeente en SNC. HHSK: 1/3 is 1/3 ongeacht verdeling. SNC en sinds de aanstelling van een stadsecoloog is ook de gemeente (?) ervan doordrongen dat dit meer genuanceerd moet worden uitgevoerd: in belangrijke rietbestanden moet juist daar dat beleid worden gevoerd. Maar ook nu weer niet dus. Langs de “Grote Vijver” is de hele rietkraag weggemaaid! Dit ook langs vijvertje in west-Schollebos. Het langzaam weer toenemende aantal broedende Kleine Karekieten na het desastreuze schapenbegrazingsexperiment van een paar jaar geleden waarbij de populatie van Kleine Karekieten met meer dan 50% was gedaald wordt nu weer opnieuw deels teniet gedaan.

Voorts constateert SNC dat qua aanbesteding hier sprake is van langs elkaar heen werkende gemeente en HHSK, wat qua kosten (dubbelwerk!) uiteindelijk de belastingbetalers moeten betalen (gemeentelijke en waterschapbelastingen).

Dan het volgende hoofdpijndossier: de door HHSK verplichte “Watercompensatie” voor het dempen van een sloot in bouwproject hoek Bermweg-Capelseweg. Afdeling Stadsontwikkeling (SO) van gemeente had een plan samen met de projectontwikkelaar om een bestaande singel daarvoor te verbreden ten koste van een flink bosplantsoen in Schollebosrand. Afdeling Stadsbeheer (SB) gaf in eerste instantie aan hierop tegen te zijn (!) en “gooide” dit als discussiestuk in de door gemeente zelf ingestelde belangengroep “Vrienden van het Schollebos”. In meerderheid waren de stakeholders (waaronder SNC en óók de vertegenwoordigster van de Bomenstichting) van mening: “Geen bomenkap voor watercompensatie”! SNC heeft daarop een alternatief voorgesteld, waarbij geen bomen of bosplantsoen gekapt hoeven te worden, de biodiversiteit alleen maar wordt verbeterd en de kosten minimaal zijn in vergelijking met alternatieven. Natuur- en Milieu-educatiecentrum De Hooiberg (stakeholder) staat helemaal achter dit SNC-voorstel, HHSK is er zeker niet op tegen, maar de gemeente (SB) maakt het nu opeens helemaal niets uit want een of andere slimmerik van gemeente had nog met passen en meten nog een ander alternatief, maar wel weer ten koste van bosplantsoen langs de Capelseweg. En dan de grote verrassing en verbijstering: de vertegenwoordigster van de Bomenstichting is opeens voor dit alternatief van gemeente om zo’n 27 bomen te kappen om plaats te maken voor oppervlaktewater in plaats van het alternatief van SNC waarbij niet 1 boom gekapt hoeft te worden….Ben ik nou gek?? Al eerder deed deze vertegenwoordigster van de Bomenstichting de uitspraak dat wat haar betreft het hele bosbestand van Schollebos moest worden gekapt en opnieuw moest worden ingericht. Tja…

Gemeente laat weten dat als er “Geen Brede Overeenstemming” is binnen de werkgroep van de Vrienden van het Schollebos het gemeente-alternatief uitgevoerd zal worden (dus kap bosplantsoen langs Capelseweg conform voorstel “Bomenstichting”). Wat is “Geen Brede Overeenstemming”? Is slechts EEN dissonant (die van de “Bomenstichting”) voldoende om een meerderheidsalternatief te negeren? Wordt vervolgd.

Dan toch nog maar wat leuks:

 

Roesje (Scoliopteryx libatrix; foto Wikipedia). Een nachtvlindertje behorend tot de familie Spinneruilen (Erebidae). Zat in mijn huis, maar kon geen mooie foto ervan maken, vandaar deze foto. Zo’n 2 cm groot, algemeen en hele jaar door te vinden (overwintert als volwassen vlinder). Waardplanten Wilg en Populier. Uiteraard voorzichtig gevangen (een glas eroverheen, stevig papier eronderschuiven) en daarna buiten weer losgelaten. Grappig: dacht altijd dat de naam “Roestje” was gezien de roestige kleuren, maar nee dus. Bij de naam “Roesje” heb ik heel andere associaties….

 

 

 

 

 

Update

Al weer even niets van me laten horen, maar wil niet zeggen dat wij als SNC hebben stilgezeten. Een lange aflevering dus nu.

Veel energie besteed aan overleg met gemeente over de invulling en realisatie van het nieuwe maaibeleid (Ecologisch Maaien). Gemeente ontvangt nu 4 jaar lang provinciale subsidie (40.000 euro per jaar) om nu ecologisch te gaan maaien. Dit houdt in dat de Ruige Gazons 2x per jaar gemaaid worden (was nu al zo), maar nu met Afvoer van Maaisel. Lijkt simpel, maar is het niet. Bij ècht ecologisch maaien moet rekening worden gehouden met het tijdstip van maaien (om bloeiende planten te ontzien), binnen hoeveel tijd het maaisel – na droging – moet worden afgevoerd, het materieel waarmee dit allemaal gebeurt en waar uitzonderingen moeten worden gemaakt. Dit seizoen was een drama, niets klopte, veel bloeiende planten weggemaaid (o.a. bijna alle Orchideeën) en langs natuurlijke oevers niet gemaaid, maar geklepeld (= fijngehakseld) en ook ten koste van bloeiende flora. Gemeente heeft excuses aangeboden en verbetering beloofd. SNC heeft een onderbouwd advies ingediend hoe Ecologisch Maaien het best geïmplementeerd kan worden in gemeentebeleid, aanbesteding en controle op uitvoering. Uiteindelijke doel is door Ecologisch Maairegime de bodem te verschralen (minder voedselrijk maken) om woekeraars als brandnetel en kleefkruid geen kansen te geven en andere belangrijke flora te bevorderen. En hoe gek het voor veel mensen mogen klinken: SNC wil niet àlle brandnetels kwijt! Brandnetel is de waardplant van 7 dagvlindersoorten die hier voorkomen! Ecologisch maaien is dan ook MAATWERK! Na alle beginfouten heeft gemeente nu een bestek aangemaakt waar de uitvoerder (nu firma Reijm) zich aan moet gaan houden en SNC mee kan leven. 

Ook is er een afspraak gemaakt met gemeente om de Vlindertuin te maaien. Normaliter zou SNC dit zelf doen met vrijwilligers, maar dat is om diverse redenen dit seizoen niet gelukt. Na wat strubbelingen is gemeente hier toch mee akkoord gegaan (NB: Vlindertuin blijft gemeentegrond en is oorspronkelijk een idee van gemeente zelf geweest, waar SNC haar medewerking aan heeft verleend om die te onderhouden; SNC-vrijwilligers hebben vele uren werk verzet en SNC heeft voor bijna 1000 euro geïnvesteerd in zaaigoed en materieel). Ik word door sommige mensen wel eens gevraagd of die vlindertuin wel wat wordt. Wel, wij hebben een 5-jarenplan daarvoor. Toch al leuke succesjes: Yvonne Commijs maakte recent deze foto’s van niet alledaagse vlinders in de Vlindertuin (waarvoor onze dank!):

Icarusblauwtje (Polyommatus icarus). Een vertegenwoordiger van de heel grote familie Lycaenidae. Op zich algemeen, maar toch ook weer niet alledaags. Veel waardplantsoorten. 

 

 

 

 

Kleine Vuurvlinder (Lycaena phlaeas). Ook familie Lycaenidae). Waardplanten vooral Zuringsoorten (Rumex). Ook deze algemeen, maar zeker niet hier alledaags.

 

 

 

 

Watercompensatie. Gemeente gaat oude bebouwing op hoek Capelseweg-Bermweg slopen en herinrichten met grondgebonden woningen en een appartementencomplex. Op zich heeft SNC hier niets op tegen, integendeel: oud beton en steen wordt vervangen door nieuw beton en steen en als de toekomstige bewoners groenrijke tuinen inrichten is het alleen maar een verbetering. Slechts 1 probleem: voor de realisatie moet een sloot gedempt worden en Hoogheemraadschap stelt als eis dat dit gecompenseerd moet worden. SNC is pertinent tegen het voorstel van de projectontwikkelaar waarbij een flink bosplantsoen in Schollebos gekapt moet worden. Na uitgebreid onderzoek heeft SNC een uitstekend alternatief ingediend dat zelfs de biodiversiteit ten goede komt. Hier moet binnenkort verder overleg worden gevoerd. Wordt vervolgd dus.

Groot Avondrood, rups (Deilephila elpenor). Deze rups (pinkgroot en -dik) kroop in mijn voortuin (Capelseweg) op de grinttegels. Voorzichtig naar achtertuin verplaatst waar diverse waardplanten staan. Zie vorige blog voor afbeelding vlinder. Is een pijlstaartrups, maar het pijltje op het achterlijf is erg klein zoals op foto te zien is. Diverse waarnemingen inmiddels die wijzen op een vaste aanwezigheid.

 

 

 

 

 

 

SNC heeft recent een Zwaluwwerkgroepje gevormd samen met Stadsvogelconsulent van de Vogelbescherming (Marcus Breet) en Eric Stockx (lid KNNV en aspirantbestuurslid SNC). Doel: bevorderen van bestanden van Huiszwaluwen (Bermweg-oost), Boerenzwaluwen (Capelse Manege), Gierzwaluwen (heel Capelle) en Oeverzwaluwen (langs de IJssel). Zwaluwenbestand neemt drastisch af (te weinig insecten, bouwvoorschriften, gebrek aan klei voor nestbouw). Werkgroep gaat in gesprek met huizenbezitters, Capelse Manege, Gemeente, Havensteder, Rijkswaterstaat, e.a. Als u deze werkgroep actief wilt ondersteunen neem dan contact op met SNC!

 

Meeldauwlieverheersbeestje (Halyzia sedecumguttata; foto Martijn Sterk). Zomaar in je huiskantoortje aan Capelseweg. Er zijn zo’n 600 soorten lieverheersbeestjes wereldwijd (familie Coccinellidae). Oranje-achtige kleur met 16 witte vlekken.Een niet algemene soort.

 

 

 

 

 

 

 

Tot slot: herfst komt eraan, maar paddenstoelen en zwammen zijn er het hele jaar door. Twee vertegenwoordigers van de orde Kernzwammen (Sphaeriales) zijn nu in volle glorie te bewonderen:

 

Esdoornhoutknotszwam (Xylaria longipes). Langs voetpaden in bosdelen op dode stammen van esdoorns en essen. Enkele cm hoog.

 

 

 

 

 

 

Kogelhoutknotszwam (Daldinia concentrica). Zwarte knolvormige, gladde zwammetjes op dode stronken van vooral essen.

 

Blauwalg en Hondenstrandje

Net als vorig jaar is er in Schollebos alweer sprake van Blauwalg (in de “Grote Vijver”). Blauwalgen zijn geen algen, maar soorten bacteriën (Cyanobacteriën) die groeien in stilstaande of zwak stromende, voedselrijke wateren na langere periode van hoge temperaturen. Het is te herkennen door een blauwgroene drijvende smurrie op het wateroppervlak. Nu te zien bij het hondenstrandje in Schollebos (en ook al eerder in Hitland). Bij het afsterven van de bacteriën komen giftige stoffen vrij die gevaarlijk zijn voor mensen en dieren (ook honden!). Bij inname van of contact met besmet water kunnen zij erg ziek worden. Dus laat uw kinderen en honden nu geen contact maken met dit water! (Regelmatig zwemmen ook kinderen bij hondenstrandje!).

 

Toch nog wat positiefs over Cyanobacteriën: een van de eerste levensvormen op aarde die in staat waren om middels fotosynthese zuurstof te produceren waarvan later andere levensvormen konden profiteren: bakermat van de evolutie! En heden ten dage zijn er ook diverse industriële, medicinale en wetenschappelijke toepassingen die gebruik maken van Cyanobacteriesoorten. Maar tja, die vermaledijde Blauwalg in onze vijvers, daar zitten we niet op te wachten.

Om blauwalg te voorkomen is een scala aan maatregelen nodig. Waterschappen (hier Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard = “HHSK“) zijn hier verantwoordelijk voor: zij dienen te zorgen voor ecologische waterkwaliteit (Europese Kaderrichtlijn Water = EKW). Capelle bevindt zich in een polder. Waterpeil wordt gereguleerd door inlaat van water (uit IJssel en Ringvaart) en uitlaat via gemalen. Het ingelaten water is in Capelle helaas nog steeds te voedselrijk (stikstof en fosfaten); brasem en karper woelen waterbodem om waardoor nóg meer stikstof en fosfaten in het water komt (uitzetten van deze vissen door visverenigingen verbieden? Ressorteert ook onder HHSK qua vergunningen).Onderwaterplanten worden jaarlijks weggemaaid door HHSK (recent nog in wijk Schollevaar) waardoor watervlooien achteruitgaan die juist leven van algen. Kortom, er is nog een wereld te winnen in de waterecologie.

Het hondenstrandje is momenteel ook een discussiepunt tussen gemeente, hondeneigenaren en ruiters (ruiterpad loopt vlakbij). Zelden echte confrontaties, maar toch wil gemeente hondenstrandje verplaatsen naar tegenoverliggende oever waar orchideeën bloeien die vrijwel zeker daardoor het loodje zullen leggen. Waar gáát het om?

 

 Hondenstrandje Schollebos. Problemen? Gewoon rekening met elkaar houden werkt vaak beter in plaats van allerlei dure oplossingen voor zelden voorkomende confrontaties.