Zegt het voort!

blog archief

Om moedeloos van te worden

Alweer geen leuk nieuws als het gaat om het Schollebosbeheer. In mijn laatste blog maakte ik al gewag van het falende “ecologisch maaibeleid” wat dit jaar begonnen is. Aan het eind van het grotendeels mislukte maaiseizoen werden met gemeente toch nog enige afspraken gemaakt over het resterende nazomerseizoen  en is SNC nog steeds ‘on speaking terms’ met gemeente.

Afgesproken werd o.a. dat bij het maaien de flora langs de oevers van o.a. 2 vijvertjes (achter Capelseweg) gespaard zou blijven. Gemeente voldeed daaraan (uitvoerder firma Reijm). Maar vervolgens kwam Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard (HHSK) er achteraan en die liet echt alles weghalen (uitvoerder ook firma Reijm?). Weg alle aangeplante flora als Dotterbloemen, Moerasspirea, Waterdrieblad, Wateraardbei, Moeraswolfsmelk, e.a. Door vrijwilligers destijds geplant en betaald door SNC uit excursieopbrengsten en donaties. Ook de wijze waarop is schandelijk: geen maaien, maar gewoon schrapen. Gemeente was ook stomverbaasd. Wordt het niet eens tijd dat gemeente en hoogheemraadschap samen met SNC en uitvoerder eens om de tafel gaan zitten? Hoogheemraadschap had hier geen recht om dit te doen: de vijvertjes vallen onder gemeente (geen onderdeel van waterbergingssysteem). Wij gaan proberen zo’n overleg tot stand te brengen.

 

Ook langs de “IJsvogelvijver” in Schollebos is gemaaid in 2 fases: 1e door gemeente, kort daarna weer door HHSK?? Veel gemaaid riet blijft in het water achter en werd niet afgeruimd. Goed voor de waterkwaliteit (waarvoor HHSK verantwoordelijk voor is), maar niet heus dus. Teveel moeite kennelijk? Ook weer nog mooie bloeiende Heelblaadjes naar de gallemieze gemaaid.

 

 

 

 

 

Ook waren al diverse keren in het verleden afspraken gemaakt over het maaien van riet: in een cyclus van 3 jaar per jaar 1/3e deel van het riet maaien (en afvoeren). Riet moet om de paar jaar gemaaid worden om een goede rietkwaliteit te behouden. Alle riet in 1 keer maaien is ecologisch slecht beleid: diverse rietvogels broeden uitsluitend in oud (“overstaand”) riet zoals de Kleine Karekiet. Het maaien van riet is een onderonsje tussen gemeente en HHSK qua uitvoering. HHSK heeft echter een ander denkbeeld over 1/3e deel dan de gemeente en SNC. HHSK: 1/3 is 1/3 ongeacht verdeling. SNC en sinds de aanstelling van een stadsecoloog is ook de gemeente (?) ervan doordrongen dat dit meer genuanceerd moet worden uitgevoerd: in belangrijke rietbestanden moet juist daar dat beleid worden gevoerd. Maar ook nu weer niet dus. Langs de “Grote Vijver” is de hele rietkraag weggemaaid! Dit ook langs vijvertje in west-Schollebos. Het langzaam weer toenemende aantal broedende Kleine Karekieten na het desastreuze schapenbegrazingsexperiment van een paar jaar geleden waarbij de populatie van Kleine Karekieten met meer dan 50% was gedaald wordt nu weer opnieuw deels teniet gedaan.

Voorts constateert SNC dat qua aanbesteding hier sprake is van langs elkaar heen werkende gemeente en HHSK, wat qua kosten (dubbelwerk!) uiteindelijk de belastingbetalers moeten betalen (gemeentelijke en waterschapbelastingen). Navrant hierbij is de rol van de gemeenschappelijke uitvoerder (firma Reijm): u vraagt en wij draaien en niemand die vraagt naar de logica van de opdrachten van gemeente en HHSK.

Dan het volgende hoofdpijndossier: de door HHSK verplichte “Watercompensatie” voor het dempen van een sloot in bouwproject hoek Bermweg-Capelseweg. Afdeling Stadsontwikkeling (SO) van gemeente had een plan samen met de projectontwikkelaar om een bestaande singel daarvoor te verbreden ten koste van een flink bosplantsoen in Schollebosrand. Afdeling Stadsbeheer (SB) gaf in eerste instantie aan hierop tegen te zijn (!) en “gooide” dit als discussiestuk in de door gemeente zelf ingestelde belangengroep “Vrienden van het Schollebos”. In meerderheid waren de stakeholders (waaronder SNC en óók de zelfbenoemde vertegenwoordigster van de Bomenstichting) van mening: “Geen bomenkap voor watercompensatie”! SNC heeft daarop een alternatief voorgesteld, waarbij geen bomen of bosplantsoen gekapt hoeven te worden, de biodiversiteit alleen maar wordt verbeterd en de kosten minimaal zijn in vergelijking met alternatieven. Natuur- en Milieu-educatiecentrum De Hooiberg (stakeholder) staat helemaal achter dit SNC-voorstel, HHSK is er zeker niet op tegen, maar de gemeente (SB) maakt het nu opeens helemaal niets uit want een of andere slimmerik van gemeente had nog met passen en meten nog een ander alternatief, maar wel weer ten koste van bosplantsoen langs de Capelseweg. En dan de grote verrassing en verbijstering: de vertegenwoordigster van de Bomenstichting is opeens voor dit alternatief van gemeente om zo’n 27 bomen te kappen om plaats te maken voor oppervlaktewater in plaats van het alternatief van SNC waarbij niet 1 boom gekapt hoeft te worden….Ben ik nou gek?? Al eerder deed deze zelfbenoemde vertegenwoordigster van de Bomenstichting de uitspraak dat wat haar betreft het hele bosbestand van Schollebos moest worden gekapt en opnieuw moest worden ingericht. Tja…

Gemeente laat weten dat als er “Geen Brede Overeenstemming” is binnen de werkgroep van de Vrienden van het Schollebos het gemeente-alternatief uitgevoerd zal worden (dus kap bosplantsoen langs Capelseweg conform voorstel “Bomenstichting”). Wat is “Geen Brede Overeenstemming”? Is slechts EEN dissonant (die van de “Bomenstichting”) voldoende om een meerderheidsalternatief te negeren? Wordt vervolgd.

Dan toch nog maar wat leuks:

 

Roesje (Scoliopteryx libatrix; foto Wikipedia). Een nachtvlindertje behorend tot de familie Spinneruilen (Erebidae). Zat in mijn huis, maar kon geen mooie foto ervan maken, vandaar deze foto. Zo’n 2 cm groot, algemeen en hele jaar door te vinden (overwintert als volwassen vlinder). Waardplanten Wilg en Populier. Uiteraard voorzichtig gevangen (een glas eroverheen, stevig papier eronderschuiven) en daarna buiten weer losgelaten. Grappig: dacht altijd dat de naam “Roestje” was gezien de roestige kleuren, maar nee dus. Bij de naam “Roesje” heb ik heel andere associaties….

 

 

 

 

 

Update

Al weer even niets van me laten horen, maar wil niet zeggen dat wij als SNC hebben stilgezeten. Een lange aflevering dus nu.

Veel energie besteed aan overleg met gemeente over de invulling en realisatie van het nieuwe maaibeleid (Ecologisch Maaien). Gemeente ontvangt nu 4 jaar lang provinciale subsidie (40.000 euro per jaar) om nu ecologisch te gaan maaien. Dit houdt in dat de Ruige Gazons 2x per jaar gemaaid worden (was nu al zo), maar nu met Afvoer van Maaisel. Lijkt simpel, maar is het niet. Bij ècht ecologisch maaien moet rekening worden gehouden met het tijdstip van maaien (om bloeiende planten te ontzien), binnen hoeveel tijd het maaisel – na droging – moet worden afgevoerd, het materieel waarmee dit allemaal gebeurt en waar uitzonderingen moeten worden gemaakt. Dit seizoen was een drama, niets klopte, veel bloeiende planten weggemaaid (o.a. bijna alle Orchideeën) en langs natuurlijke oevers niet gemaaid, maar geklepeld (= fijngehakseld) en ook ten koste van bloeiende flora. Gemeente heeft excuses aangeboden en verbetering beloofd. SNC heeft een onderbouwd advies ingediend hoe Ecologisch Maaien het best geïmplementeerd kan worden in gemeentebeleid, aanbesteding en controle op uitvoering. Uiteindelijke doel is door Ecologisch Maairegime de bodem te verschralen (minder voedselrijk maken) om woekeraars als brandnetel en kleefkruid geen kansen te geven en andere belangrijke flora te bevorderen. En hoe gek het voor veel mensen mogen klinken: SNC wil niet àlle brandnetels kwijt! Brandnetel is de waardplant van 7 dagvlindersoorten die hier voorkomen! Ecologisch maaien is dan ook MAATWERK! Na alle beginfouten heeft gemeente nu een bestek aangemaakt waar de uitvoerder (nu firma Reijm) zich aan moet gaan houden en SNC mee kan leven. 

Ook is er een afspraak gemaakt met gemeente om de Vlindertuin te maaien. Normaliter zou SNC dit zelf doen met vrijwilligers, maar dat is om diverse redenen dit seizoen niet gelukt. Na wat strubbelingen is gemeente hier toch mee akkoord gegaan (NB: Vlindertuin blijft gemeentegrond en is oorspronkelijk een idee van gemeente zelf geweest, waar SNC haar medewerking aan heeft verleend om die te onderhouden; SNC-vrijwilligers hebben vele uren werk verzet en SNC heeft voor bijna 1000 euro geïnvesteerd in zaaigoed en materieel). Ik word door sommige mensen wel eens gevraagd of die vlindertuin wel wat wordt. Wel, wij hebben een 5-jarenplan daarvoor. Toch al leuke succesjes: Yvonne Commijs maakte recent deze foto’s van niet alledaagse vlinders in de Vlindertuin (waarvoor onze dank!):

Icarusblauwtje (Polyommatus icarus). Een vertegenwoordiger van de heel grote familie Lycaenidae. Op zich algemeen, maar toch ook weer niet alledaags. Veel waardplantsoorten. 

 

 

 

 

Kleine Vuurvlinder (Lycaena phlaeas). Ook familie Lycaenidae). Waardplanten vooral Zuringsoorten (Rumex). Ook deze algemeen, maar zeker niet hier alledaags.

 

 

 

 

Watercompensatie. Gemeente gaat oude bebouwing op hoek Capelseweg-Bermweg slopen en herinrichten met grondgebonden woningen en een appartementencomplex. Op zich heeft SNC hier niets op tegen, integendeel: oud beton en steen wordt vervangen door nieuw beton en steen en als de toekomstige bewoners groenrijke tuinen inrichten is het alleen maar een verbetering. Slechts 1 probleem: voor de realisatie moet een sloot gedempt worden en Hoogheemraadschap stelt als eis dat dit gecompenseerd moet worden. SNC is pertinent tegen het voorstel van de projectontwikkelaar waarbij een flink bosplantsoen in Schollebos gekapt moet worden. Na uitgebreid onderzoek heeft SNC een uitstekend alternatief ingediend dat zelfs de biodiversiteit ten goede komt. Hier moet binnenkort verder overleg worden gevoerd. Wordt vervolgd dus.

Groot Avondrood, rups (Deilephila elpenor). Deze rups (pinkgroot en -dik) kroop in mijn voortuin (Capelseweg) op de grinttegels. Voorzichtig naar achtertuin verplaatst waar diverse waardplanten staan. Zie vorige blog voor afbeelding vlinder. Is een pijlstaartrups, maar het pijltje op het achterlijf is erg klein zoals op foto te zien is. Diverse waarnemingen inmiddels die wijzen op een vaste aanwezigheid.

 

 

 

 

 

 

SNC heeft recent een Zwaluwwerkgroepje gevormd samen met Stadsvogelconsulent van de Vogelbescherming (Marcus Breet) en Eric Stockx (lid KNNV en aspirantbestuurslid SNC). Doel: bevorderen van bestanden van Huiszwaluwen (Bermweg-oost), Boerenzwaluwen (Capelse Manege), Gierzwaluwen (heel Capelle) en Oeverzwaluwen (langs de IJssel). Zwaluwenbestand neemt drastisch af (te weinig insecten, bouwvoorschriften, gebrek aan klei voor nestbouw). Werkgroep gaat in gesprek met huizenbezitters, Capelse Manege, Gemeente, Havensteder, Rijkswaterstaat, e.a. Als u deze werkgroep actief wilt ondersteunen neem dan contact op met SNC!

 

Meeldauwlieverheersbeestje (Halyzia sedecumguttata; foto Martijn Sterk). Zomaar in je huiskantoortje aan Capelseweg. Er zijn zo’n 600 soorten lieverheersbeestjes wereldwijd (familie Coccinellidae). Oranje-achtige kleur met 16 witte vlekken.Een niet algemene soort.

 

 

 

 

 

 

 

Tot slot: herfst komt eraan, maar paddenstoelen en zwammen zijn er het hele jaar door. Twee vertegenwoordigers van de orde Kernzwammen (Sphaeriales) zijn nu in volle glorie te bewonderen:

 

Esdoornhoutknotszwam (Xylaria longipes). Langs voetpaden in bosdelen op dode stammen van esdoorns en essen. Enkele cm hoog.

 

 

 

 

 

 

Kogelhoutknotszwam (Daldinia concentrica). Zwarte knolvormige, gladde zwammetjes op dode stronken van vooral essen.

 

Blauwalg en Hondenstrandje

Net als vorig jaar is er in Schollebos alweer sprake van Blauwalg (in de “Grote Vijver”). Blauwalgen zijn geen algen, maar soorten bacteriën (Cyanobacteriën) die groeien in stilstaande of zwak stromende, voedselrijke wateren na langere periode van hoge temperaturen. Het is te herkennen door een blauwgroene drijvende smurrie op het wateroppervlak. Nu te zien bij het hondenstrandje in Schollebos (en ook al eerder in Hitland). Bij het afsterven van de bacteriën komen giftige stoffen vrij die gevaarlijk zijn voor mensen en dieren (ook honden!). Bij inname van of contact met besmet water kunnen zij erg ziek worden. Dus laat uw kinderen en honden nu geen contact maken met dit water! (Regelmatig zwemmen ook kinderen bij hondenstrandje!).

 

Toch nog wat positiefs over Cyanobacteriën: een van de eerste levensvormen op aarde die in staat waren om middels fotosynthese zuurstof te produceren waarvan later andere levensvormen konden profiteren: bakermat van de evolutie! En heden ten dage zijn er ook diverse industriële, medicinale en wetenschappelijke toepassingen die gebruik maken van Cyanobacteriesoorten. Maar tja, die vermaledijde Blauwalg in onze vijvers, daar zitten we niet op te wachten.

Om blauwalg te voorkomen is een scala aan maatregelen nodig. Waterschappen (hier Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard = “HHSK“) zijn hier verantwoordelijk voor: zij dienen te zorgen voor ecologische waterkwaliteit (Europese Kaderrichtlijn Water = EKW). Capelle bevindt zich in een polder. Waterpeil wordt gereguleerd door inlaat van water (uit IJssel en Ringvaart) en uitlaat via gemalen. Het ingelaten water is in Capelle helaas nog steeds te voedselrijk (stikstof en fosfaten); brasem en karper woelen waterbodem om waardoor nóg meer stikstof en fosfaten in het water komt (uitzetten van deze vissen door visverenigingen verbieden? Ressorteert ook onder HHSK qua vergunningen).Onderwaterplanten worden jaarlijks weggemaaid door HHSK (recent nog in wijk Schollevaar) waardoor watervlooien achteruitgaan die juist leven van algen. Kortom, er is nog een wereld te winnen in de waterecologie.

Het hondenstrandje is momenteel ook een discussiepunt tussen gemeente, hondeneigenaren en ruiters (ruiterpad loopt vlakbij). Zelden echte confrontaties, maar toch wil gemeente hondenstrandje verplaatsen naar tegenoverliggende oever waar orchideeën bloeien die vrijwel zeker daardoor het loodje zullen leggen. Waar gáát het om?

 

 Hondenstrandje Schollebos. Problemen? Gewoon rekening met elkaar houden werkt vaak beter in plaats van allerlei dure oplossingen voor zelden voorkomende confrontaties. 

 

Komkommertijd

Het is spreekwoordelijk “komkommertijd” in de nieuwswereld, maar niet in de natuur. De meeste zoogdieren en vogels hebben weliswaar hun kroost grootgebracht en hoeven zich niet zo nodig meer druk te maken. Maar er valt nog steeds veel in de natuur te beleven in de nazomer.

 

Heggenrank (Bryonia dioica). Een echte klimplant. Met de spiraalvormige ranken werken ze zich omhoog. En ja: een soort uit de Komkommerfamilie (Cucurbitales), dus echt komkommertijd! Bijna uitgebloeid en binnenkort rode besjes vormend (geen komkommers dus) die giftig zijn. Op enkele plaatsen in Schollebos.

 

 

 

 

Er zijn in Schollebos 2 geslaagde broedsels van Sperwers. De jongen (samen minstens 5) zijn inmiddels uitgevlogen, maar zijn nog een tijdje afhankelijk van pa en ma. Zijn wel veelvreters en gaat ten koste van prooivogels. Vaak jagen de ouders in tuinen. Eefje Lucero Waqué maakte deze foto vanuit haar woonkamer waar een duif smakelijk wordt gefileerd.

 

 

 

Groot Avondrood (Deilephia elpenor). Afgelopen dag ontdekt door Rob van Dorland in een tunneltje, de avond afwachtend (een echte nachtvlinder). Prachtige kleuren en zo’n 3 cm groot. Is familielid van de Pijlstaartvlinders (Sphingidae), vernoemd naar het harde pijlvormige uitsteeksel boven op het achtereind van de rupsen.

 

 

 

 

Groot Avondrood is (was??) algemeen in Nederland, maar altijd een feest om  te ontdekken. De foto van de rups is gemaakt in mijn tuin op 1 van zijn waardplanten (hier Waterdrieblad, een inheemse waterplant, dat met succes door SNC ook in Schollebos is uitgeplant).

 

 

 

 

 

Heelblaadjes (Pulicaria dysenterica). Nu prachtig bloeiend langs oever van de “IJsvogelvijver” in Schollebos. Een soort uit de grote familie Asterachtigen (Asteraceae), vroeger familie Compositae (Samengesteldbloemigen) genoemd. De latijnse naam verwijst naar de vroegere medicinale toepassing tegen dysenterie. Waar ik nog steeds niet achter ben is wat het meervoud van de naam Heelblaadjes is (Heelblaadjes is enkelvoud), misschien gewoon een apostrof  (’) erachter?

 

 

 

 

Tot slot een overzichtje van Capelse koloniebroeders in 2021 (tellingen door Eric Stockx):

– Blauwe Reiger: 21 nesten op 3 locaties (Wegelingpark, Keerkring, sportpark ” ’t Slot “. Gaat goed.

– Huiszwaluw: 17 nesten (Bermweg-oost). Iets meer dan vorig jaar. Maximum was paar jaar geleden 25.

– Boerenzwaluw: 6 nesten (op Capelse Manege). Houdt niet over.

 

beslommeringen en nieuwtjes

Het is volop zomer nu. In onze omgeving mooi en rustig weer. In Zuid Limburg, België en Duitsland een waterramp. Capelle ligt 4-6 meter onder zeeniveau. Een dijkdoorbraak hier zou echt desastreus zijn. Klimaatwetenschappers zijn het ondertussen wel eens met elkaar dat het opwarmende klimaat hier mede oorzaak is. Capelle kan dit probleem uiteraard niet in haar eentje oplossen, maar een klein steentje (oei..steen?) kan wellicht bijdragen middels een structureel milieu- en natuurbeleid. Investeren in de toekomst. Voorkomen is beter dan genezen…!

Afgelopen dinsdag heeft SNC voor actieve vrijwilligers van 2020 een rondvaart georganiseerd door de Biesbosch en centrum van Rotterdam. Dankzij de gemeentelijke vrijwilligerssubsidie beleefden zij een prachtige dag aan boord van de Zilvermeeuw met koffie en gebak, een geweldige lunch en drankjes. Helaas konden niet alle actieve vrijwilligers deelnemen vanwege werk of andere omstandigheden. Start in centrum Rotterdam eindpunt Drimmelen en vandaar met luxe bus terug.

 

Zonnebrand vergeten, dus behoorlijk verbrandde kop…..

 

 

 

 

 

 

 

 

Tijdens de boottocht prachtig beeld van de Biesbosch. Duizenden knobbelzwanen die na de broedtijd aan het ruien zijn (kunnen dan niet vliegen). Helaas geen Zee- of Visarend gezien die daar broeden. Wel veel drijvende rommel afkomstig uit de Maas in rampgebied. Drukte onze neus weer op de feiten…

 

 

 

Gewoon een prachtig plaatje. De boot schakelde enkele keren de motor uit, waardoor de immense stilte gewaar werd op een enkel vogelgeluidje na. Indrukwekkend!

 

 

 

 

 

Een goed initiatief van Judith Kraak, een van de imkers in Capelle, in de wijk Oostgaarde: “Biodiversiteit Oostgaarde”. Doel is om in de wijk Oostgaarde op 1000 m2 gazons een mengsel van 9 soorten inheemse bolplanten te planten om insectenbestand (en daarmee ook vogelbestand) te bevorderen. Het gaat om een crowdfundingproject. Per m2 kost dit 33 euro. U kunt bijdragen via maakcapelle.nl/activityDetails.php?id=1485 . SNC heeft een bijdrage gestort, u ook? Ook als u in een andere wijk woont!?

SNC heeft contact opgenomen met RijksWaterStaat (RWS) met het verzoek om de beverburcht langs de IJssel te beschermen door toegankelijkheid te beperken (er was sprake van een soort kampement vlak op de burcht wat verstoring veroorzaakt). RWS gaat de situatie ter plaatse bekijken wat de mogelijkheden zijn. We houden u op de hoogte van de resultaten.

Nog meer nu bloeiende zomerplanten in Schollebos:

 

Wilde Bertram (Achillea ptarmica). Een vertegenwoordiger van de grote familie Asterachtigen (Asteraceae): deze soort heeft lintbloempjes rondom en buisbloempjes centraal. Een typische oeverplant, maar ook op andere natte gronden. Is waardplant voor diverse micro-nachtvlindertjes. Het tot poeder gemalen droge blad wordt als niespoeder gebruikt (Engelse naam is Sneezewort = Nieskruid; bron Wikipedia).

 

 

 

Harig Wilgenroosje (Epilobium hirsutum). Famililie Onagraceae (Teunisbloemfamilie). Algemeen langs oevers. Waardplant voor meerdere vlindersoorten en een wantssoort.

 

 

 

 

 

Moerasandoorn (Stachys palustris). Familie Lipbloemigen (Lamiaceae of Labiatae). Langs oevers. Net als alle andere soorten uit deze familie: vierkantige stengel en tegenoverstaande bladeren. De plant heeft wortelstokken met aan het einde witte knolletjes die vroeger wel gegeten werden (bron Wikipedia). Een geweldige honingplant voor insecten! Een ’neefje’, de Bosandoorn, komt ook in Schollebos voor, maar is nu al uitgebloeid.

 

 

Brede Wespenorchis (Epicactis helleborine). Algemeen, maar voor 2017 nog  wettelijk beschermd. In Schollebos, maar ook elders in Capelle groeiplaatsen, o.a. in tuinen, parkeerplaats gemeentehuis en Slotpark. Ook in Hitland. De groeiplaatsen in Schollebos staan onder druk door falend maaibeleid (daarover later meer). De naam: “Brede” wijst op de brede bladeren. “Wesp”: de bloem lijkt op een vrouwtjeswesp en produceert ook nog de lokstof van die vrouwtjeswesp, waardoor het een begeerlijk object wordt voor een mannetjeswesp van dezelfde soort (Gewone Wesp en Duitse Wesp) De mannetjeswesp probeert te paren met de bloem en de bloem deponeert zijn stuifmeelhaltertjes op de rug van de wesp. Bij bezoek aan de volgende bloem wordt die bloem bevrucht met dit stuifmeel. De manwesp wordt wel beloond met een flinke dosis bedwelmende nectar!

 

 

 

Muntvlindertje (Pyrausta aurata). Een dag-actief nachtvlindertje 1 tot 1,5 cm groot. Vrij algemeen. Waardplanten zijn muntsoorten. Bijna elk jaar zoals nu bij mijn vijver waar ook Watermunt bloeit. Een bontgekleurde schoonheid!

 

 

 

 

 

Tot slot het laatste vogelnieuws: in Schollebos zijn tenminste 3 sperwerjongen uitgevlogen. In westelijk deel van Schollebos laten ze zich horen door hun contactroep. In Hitland een (jonge?) boomvalk in electriciteitsmast. Afgelopen zaterdag: vlak bij ooievaarsnest 2 ooievaars (papa en mama?) op lantaarnpaal langs Rijckevorselweg en 1 ooievaar in weitje van het nest (het enige uitgevlogen jong?). 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Waarnemingen voor de liefhebber

Midzomer, veel vogels zijn klaar met broeden en gaan ruien. Tijdens de rui houden ze zich meestal stil omdat ze slecht of niet kunnen vliegen. Sommige soorten maken nog een 2e nest of zelfs meer. Ik heb o.a. Houtduiven en Meerkoeten tot in oktober zien broeden! De aandacht van natuurliefhebbers verschuift dan ook in deze vogelstille zomer vaak naar vlinders, libellen, andere insecten, zomerbloeiers, e.d.

Allereerst een paar leuke zwammen:

 

Gewoon IJsvingertje (Ceratiomyxa fruticulosa; foto Eric Stockx; Schollebos). Een lid van de Slijmzwammen (Myxomyceten). Eigenlijk geen echte schimmel, maar een heel aparte groep die zich onderscheidt van werkelijk alle andere wezens op aarde. De als ijspegeltjes glazige zuiltjes zijn slechts 1 mm hoog en zijn de vruchtlichamen van het plasmodium: een zich voortbewegend plasma-achtige massa dat zich voedt met bacteriën en andere micro-organismen. Is algemeen op dood loofbomenhout op  donkere, vochtige plakken. In Schollebos meerdere soorten Myxomyceten zoals Heksenboter, Bloedweizwam en Boompuist, allemaal griezelige namen, het zijn bijna aliens.

 

 

Waaiertje (Schizophyllum commune; foto Eric Stockx; Schollebos).Heel algemeen, maar voor mij nieuw in Capelle (maar ik ben dan ook geen paddenstoelendeskundige). Maximaal 4 cm doorsnee, grijswit en viltig behaard. Bevat de stof hydrofobine waarmee men een suikerachtige stof – schyzofyllaan – maakt dat gebruikt wordt bij behandeling van baarmoederhalskanker (bron: Wikipedia).

 

Bleke Borstelkurkzwam (Coriolopsis trogii; foto Eric Stockx). Eric ontdekte deze zwam in het Wegelingpark (langs Schenkelse Dreef). Op loofbomen met zacht hout (vooral populier en wilgsoorten). Maximaal 10×4 cm qua oppervlak), vaak in rijen. Algemeen.

 

 

Langs de Nieuwerkerkse Tocht in oostelijk Schollebos heeft gemeente of hoogheemraadschap destijds natuurlijke oevers aangelegd met heuveltjesreliëf en ingezaaid met inheemse bloemzaden. In het begin leverde dat een prachtige bloemenweelde op, maar door slecht onderhoud is het nu erg verruigd met woekeraars en riet. Toch zien we hier en daar toch nog mooie planten die (nog maar net) dit overleefd hebben (voor hoe lang nog?).

 

Poelruit (Thalictrum flavum). Lid van de grote familie Ranonkelachtigen, waartoe o.a. ook boterbloemen en dotterbloemen behoren). Langs natte voedselrijke oevers. Tot nu toe de enige plek in Capelle bekend.

 

 

 

 

 

 

 

 

Hartgespan (Leonurus cardiaca). Lid van grote familie Lipbloemigen (Lamiaceae of Labiatae net als bijv. Witte Dovenetel)). De bloemen staan in schijnkransen rondom de stengel, zijn roze van kleur en behaard. Paar jaar geleden een forse bundel met stelen, nu nog maar 1 steel met bloemen. Werd vroeger medicinaal gebruikt als medicijn voor hart- en spierklachten, waarschijnlijk op grond van de hartvormige voet van onderste bladeren. Bladeren eetbaar (als kruid in erwtensoep) en vroeger ook gebruikt bij bereiden van bier (bron Wikipedia).

 

 

Echte Valeriaan (Valeriana officinalis). Een soort uit de Kamperfoeliefamilie (Caprifoliaceae). Langs waterkanten. Algemeen. In de wortelstokken zitten stoffen die al in de oudheid medicinaal werden ingezet als kalmeringsmiddel (Valium).

 

 

 

 

Zegekruid (Nicandra physalodes). Lid van de Nachtschadefamilie (Solanaceae), allemaal planten met giftige eigenschappen. Een ingeburgerde exoot uit Zuid-Amerika en ook als tuinplant te koop.

 

 

 

 

 

 

 

 

Gewone Engelwortel (Angelica sylvestris). Lid van de grote familie Schermbloemigen (Apiaceae of vroeger Umbelliferae). Voor de leek vaak moeilijk te onderscheiden soorten. Andere standplaatsen mij niet bekend.

 

 

 

 

 

 

 

 

Tuinradijs (Raphanus sativus). Lid van de zeer grote familie Kruisbloemigen (Brassicaceae). Verwilderde tuin-/akkerplant (Radijs!). Direct aan de voet van de bruggen tussen Schollebos en Schollevaar waarschijnlijk via daar opgebrachte grond van elders na laatste werkzaamheden aan die bruggen.

 

 

 

 

 

 

Toch nog wel enkele leuke vogelwaarnemingen:

Jagende Boomvalk in Schollebos. Bijna elk jaar na de broedtijd jagende boomvalk(-en) in Schollebos en elders in Capelle. Broedt hier niet, waarschijnlijk wel in Hitland. 

Op Sparta-sportveld 3 Groene Spechten op een kluitje. Duidelijk een goed broedresultaat!

Het enige ooievaarsjong is waarschijnlijk uitgevlogen (niet meer op nest te zien).

 

 

 

 

Correctie

In mijn vorige blog was melding van de Rechte Koraalzwam. Dit bleek niet juist. Dankzij Eric Stockx wordt dit gecorrigeerd naar Kroontjesknotszwam (lijkt wel een naam uit Harry Potter). Mijn zoon Martijn heeft op mijn verzoek betere foto’s ervan gemaakt.

 

Kroontjesknotszwam (Artomyces pyxidatus: foto Martijn Sterk). De 2 soorten lijken erg veel op elkaar, zeker zonder leesbril. Het belangrijkste verschil: de vertakkingen van de kroontjesknotszwam eindigen als miniatuur kommetjes met op de komrandjes puntige uitsteekseltjes. Van de Rechte Koraalzwam eindigen de vertakkingen ’gewoon’ direct in tandjesachtige uitstekeltjes. 

 

Kroontjesknotszwam (foto Martijn Sterk). Op deze detailfoto zijn de komvormige uiteinden duidelijk te zien en doorslaggevend voor de determinatie. De Nederlandse Mycologische Vereniging (NMV) omschrijft deze soort als ’vrij algemeen’ , Wikipedia (DE digitale encyclopedie) omschrijft hem als ’zeer zeldzaam’. Ik houd de visie van NMV maar aan. Maar toch: in Capelle wel zeldzaam! Op dode stammen en stronken van loofhout, vooral Populier.

 

 

 

 

 

Zomerflora. Langs de bosranden nu als vanouds brede stroken met Groot Heksenkruid en Klein Springzaad.

Groot Heksenkruid (Circea lutetiana). Een onheilspellende naam. Circe is een mythologische tovenares (heks) op het eiland Aeaea (spreek uit als ee-ee-a) waar Odysseus op zijn terugtocht na het verslaan van Troje terecht kwam. Zijn bemanning werd door haar omgetoverd in varkens. In ruil voor een geforceerde liefdesrelatie van 10 jaar verkreeg Odysseus zijn vrijheid terug met zijn teruggetoverde bemanning. Lutetia is de Latijnse naam voor Parijs, dat in de middeleeuwen ook bekend stond als heksenstad. Een overlevering vertelt dat als je deze plant tegen kwam in het bos, je zou verdwalen. Het is een typische bosplant uit de Teunisbloemfamilie (Onograceae) met ijle bloemtrosjes van witte bloemetjes. In Noord en Zuid Holland vrij algemeen, elders in Nederland zeldzaam.

 

Klein Springzaad (Impatiens parviflora). Een echte inheemse bosplant van loofbos. Het kleine broertje van de invasieve exoot, de Reuzenbalsemien (Impatiens glandulifera), hoewel het Klein Springzaad oorspronkelijk afkomstig is uit Azie. Maar dat is onze “inheemse” Fazant ook!! Het zijn ’ingeburgerde soorten’. 

 

 

 

 

Zwammen over Zwammen

Veel mensen denken dat er alleen in de herfst paddenstoelen zijn te zien. Fout! Paddenstoelen zijn er het hele jaar door. In Nederland alleen al zijn er zo’n 6000 soorten paddenstoelen met allerlei vormen, van de paddenstoelen met steel en hoed tot de meest bizarre vormen. Uiteraard zijn er soorten die je alleen maar in de herfsttijd kunt zien, maar ook in voorjaar, zomer en zelfs winter zijn er soorten te zien. Deze afgelopen week:

Zwavelzwammen (Laetiporus sulphureus). Op levende bomen of stronken. Naam “zwavel” verwijst naar de kleur: zwavelgeel aan onderkant; bovenkant ook zwavelgeel tot meer oranjeachtig. Is parasitair: levende bomen sneuvelen op den duur. Eetbaar (maar laat maar lekker staan!). Algemeen en bijna elk jaar wel ergens te vinden.

 

 

 

 

 

 

Zadelzwam (Polyporus squamatus). Algemeen en groot deel van het jaar te zien in Schollebos. Kan wel tot 60 cm doorsnee worden. Op bomen en stronken. De naam: de vorm lijkt vaak op die van een tractorzadel.

 

 

 

 

 

 

Rechte Koraalzwam (Ramaria stricta). Ook hier zegt de naam iets over de vorm: lijkt op koraal. Er zijn 18 soorten koraalzwammen in Nederland. Deze Rechte Koraalzwam is vrij algemeen, maar niet vaak in Schollebos gezien. Nu op 1 boomstronk prachtige bundels die maximaal 10 cm hoog zijn.

 

 

 

 

Bloedweizwam (Lycogala epidendrum), ook wel “Blote-Billetjeszwam” genoemd, vruchtlichamen van een slijmzwam (myxomyceet). Slijmzwammen zijn rare wezens. Als “schimmel” zijn ze een ’Plasmodium’: een voortbewegend soort plasma: één geheel als een soort giga reuzencel (dus geen aparte cellen). Deze massa kruipt over takken, boomstronken e.d. en consumeert bacterien, schimmelsporen. De vruchtlichamen zijn nu te vinden als Blote-Billetjes (deze benaming spreekt voor zich) op rottend hout,3-15 mm groot.

 

Plasmodium van Bloedweizwam “Slijmzwam” is ook weer een treffende naam: het plasmodium is inderdaad een slijmerig geheel.

 

 

 

Genoeg gezwamd. Heb ook oog voor het kleine. Levert vaak leuke momenten op:

Kiekeboe (foto Martijn Sterk, jawel mijn zoon). Foto in zijn achtertuin, grenzend aan Schollebos. Mier rechts op bloem van Voederwikke: verrast dat de bloem hier ophoudt of gewoon even kijken?

 

 

 

 

 

 

 

 

Bonte Brandnetelmot (Anania hortulata). In mijn huiskamer tegen raam van achtertuin (grenst aan Schollebos). Een werkelijk prachtig nachtvlindertje dat ook overdag actief is. Nooit eerder gezien. Zo’n 2,5 cm groot. Waardplanten (waar eitjes op afgezet worden en rupsen daarna van eten) zijn naast Brandnetel ook Bosandoorn en Muntsoorten: van die laatste 2 soorten volop in mijn tuin.

 

 

 

 

 

Altijd wat te beleven

Vogelnieuws in Capelle: geen echt bijzondere waarnemingen voor de echte vogelaars. De Roek blijkt achteraf geen unicum voor Capelle: uit betrouwbare bron vernam ik dat die al eerder meerdere broednesten had in de populieren langs de “Chinese Muur” (Schermer-,Purmer-, Wormerhoekflats), maar die populieren zijn vorig jaar gekapt. Kennelijk is een enkele Roek nu uitgeweken naar Algeraweg. Woningbouwvereniging dreigt momenteel broedende Gierzwaluwen te verstoren: is VERBODEN, maar wie te hulp roepen voor wetshandhaving? Handhaving, Politie, Dierenpolitie? In dit soort gevallen worden verantwoordelijkheden graag doorgeschoven. Is een acuut probleem en wordt aan gewerkt. Wel symptomen dat er niet serieus wordt gelet op de Flora en Faunawet (nu geïntegreerd in de nieuwe Natuurwet).

Vlindertuin: na 1 jaar intensief onderhoud door vrijwilligers van SNC al redelijke vooruitgang te zien. SNC heeft een meerjarenplan opgesteld om uiteindelijk te komen tot een echte vlindertuin. Grootste probleem is het Riet dat in aanvang bijna alles had overwoekerd. Dit riet wordt deels bestreden door selectief maaien en snoeien, maar ook door het uitzaaien van Grote Ratelaar, een halfparasiet van grassen (dus ook Riet!) en een goede honingplant voor insecten en nu volop in bloei.

Grote Ratelaar (Rhinanthus angustifolius). Een soort van de Bremraapfamilie (Orobanchaceae). Langs de zuidberm van oostelijk Rijckevorselweg enkele jaren geleden uitgezaaid door gemeente om gras- en rietgroei tegen te gaan.

Ook nu volop in bloei in Vlindertuin: Margriet, Voederwikke, Duizendblad, Rode Klaver, Witte Klaver, Kleine Klaver, Rolklaver, Zilverschoon. Op de steenheuveltjes Klaproos, Zwarte Mosterd, Agrimonie, Slangenkruid e.a. Helaas nog veel riet. Binnenkort weer met vrijwilligers weer wegsnoeien. Als u mee wilt werken: meldt u aan bij SNC-secretaris@natuurvriendencapelle.nl

Aanslag op Schollebos: op de hoek Bermweg-Oost/Capelseweg is nieuwbouw gepland (grondgebonden woningen en een appartementengebouw). Het huidige terrein bestaat uit een onbewoonbaar en verlaten 2-onder-1-kap woning, diverse bedrijvengebouwen en een flink parkeerterrein, vrijwel alles verhard. Op zich heeft SNC daar geen probleem mee: de ene verharding wordt vervangen door een andere verharding met waarschijnlijk zelfs minder verharding (ruimte voor tuinen!). In de laatste vergadering tussen Gemeente en stakeholders “Vrienden van het Schollebos” liet beleidsambtenaar weten dat er 40 m2 aan wateropvangcompensatie diende te worden gedaan. SNC had al heel snel daar een oplossing voor. Maar kort daarna werd dit 145 m2 en nu 150 m2!! Een soort omgekeerde salamitactiek. Wat is hier aan de hand?? Zo’n compensatie van 150 m2 gaat ten koste van een bosplantsoen van het Schollebos: moet gekapt worden. In strijd met Bestemmingsplan Schollebos en met de Boswet (nu geïntegreerd in nieuwe Natuurwet). Hoogheemraadschap Schieland eist voor elke m2 EXTRA verharding 5% compensatie aan wateropvang. Dat zou betekenen dat er 3000 m2 extra verhardingen zouden komen in dit nieuwbouwproject: is godsonmogelijk! SNC heeft dan ook het sterke vermoeden dat gemeente (afdeling Stadsontwikkeling) een akkoordje probeert te sluiten met de projectontwikkelaar. Wordt vervolgd. SNC stapt zonodig naar de rechter!

Nog wat leuke waarnemingen:

Distelvlinder (Vanessa cardui). Gespot door Jan van Wensveen. Zou niets bijzonders hoeven te zijn, maar het gaat erg slecht met deze soort (net als met meerdere vlindersoorten). Ik heb ze tot nu toe dit jaar nog niet gezien. Is een trekvlinder: vertrekt in najaar naar Noord-Afrika en hun nakomelingen komen in volgend voorjaar weer hierheen.

 

 

 

De Bever is zwemmend in de IJssel langs de gemeentewerf gefilmd door onze stadsecoloog. Dus nu officieel een Capelse zoogdiersoort.

 

 

 

 

 

 

Zomer is begonnen

De meteorologische zomer is al begonnen (1 juni), de astronomische zomer pas op 21 juni, Waarom altijd zo moeilijk doen? In ieder geval, de zomer komt eraan! Eerst maar wat leuke waarnemingen:

 

Kardinaalsmutsstippelmot (Yponomeuta cognagella). Te lang woord voor scrabble. Stippelmotten zijn nachtvlindertjes. Hun rupsen zijn allemaal gestippeld met zwarte stippeltjes. Er zijn meerdere soorten die ieder een eigen struik hebben om hun eitjes te leggen. In Schollebos heerst dus nu de Kardinaalsmutsstippelmot, die haar eitjes afzet op de Kardinaalsmuts. De rupsen vormen een gemeenschappelijk web en vreten de struik vrijwel helemaal kaal, waardoor er een Halloweenachtig beeld ontstaat. De struik overleeft het gelukkig altijd: nadat de rupsen in poppen en vlindertjes zijn getransformeerd begint de struik ongeveer met SintJan (24 juni) weer nieuwe bladeren te maken: “Sintjansloten”, vernoemd naar de christelijke feestdag, de geboortedag van Johannes de Doper.

 

De rupsen en het motje.

 

 

 

 

 

 

De Koekoek is een van de laatste terugkomers van hun winterverblijfplaatsen in Afrika. De roep “Koekoek” is die van het mannetje, die daarmee een vrouwlief probeert te lokken om te paren. In Schollebos kan men hem vooral horen langs waterpartijen met riet. Het vrouwtje is doorgaans zwijgzaam, maar voor het eerst in mijn leven heb ik vorige week ook de roep gehoord van een vrouwtje terwijl die overvloog. 

Koekoek (Cuculus canorus; foto Vogeldagboek.nl). Een broedparasiet: het vrouwtje legt haar eieren in nesten van andere vogels, 1 ei per nest. In Schollebos is de Kleine Karekiet de sigaar (rietbroeder!). Elke koekoek is gespecialiseerd in zijn gastheer: een “kleine karekiet-koekoek” legt haar eieren uitsluitend in nesten van Kleine Karekiet. Haar nakomelingen idem! De koekoekseieren hebben dezelfde kleur en tekening als die van zijn gastvrouw, maar zijn natuurlijk wel een stuk groter, wat kennelijk aantrekkelijk is voor de gastouders. Zo heb je bijvoorbeeld ook “Winterkoning-koekoeken”. Het uitgekomen koekoeksjong flikkert alle andere jongen en eieren het nest uit, waarna het gastgezin zich uitslooft om het koekoeksjong te voeden, een hels karwei.

Kleine Karekiet voert haar koekoeksjong (foto Vogeldagboek.nl : je kan je gratis abonneren op de nieuwsbrieven van Vogeldagboek.nl : altijd schitterende foto’s!).

Omdat noch man-, noch vrouwkoekoek verder enige bemoeienis hebben met het zorgen voor hun nageslacht, zijn ze ook weer heel snel vertrokken naar hun overwinteringsgebieden (vanaf juli al!). Tja, wat heet ouderliefde…? Ach nee, geen antropomorf gedoe…Kan ook zeggen “slim gedaan!”

 

Amandelwilgroest (Melampsora amygdalinae). Een Roest is een soort schimmel. Deze roest komt alleen voor op Amandelwilg (Salix triandra), in Schollebos op enkele plek aanwezig. Zou ’zeer zeldzaam’ zijn in Nederland. Mijn vraag: zijn er zeldzaam geregistreerde waarnemingen of is de soort echt zeer zeldzaam. Weet het niet, maar in Schollebos is ie er!! Is al meerdere jaren aanwezig, dus de wilg lijdt er niet onder.

 

 

 

 

 

Zwarte Ooievaar (Ciconia nigra; foto internet). Vorige week gespot net ten oosten van Hitland-Noord. Een doortrekker die bijna elk jaar wel in Nederland wordt gezien. Een broedvogel van vooral Oost-Europa. In verre verleden ook broedvogel in Nederland in ’Ooibossen’: bossen langs rivieren. De hoop bestaat dat deze prachtige vogel zich weer opnieuw zal vestigen (Gelderse Poort?).

 

 

 

Verder:

Volgende week zal gemeente beginnen met maaien van ruige gazons. Tussen gemeente, SNC en uitvoerder (fa. Reijm) zijn duidelijke afspraken gemaakt. Bos- en oeverranden worden nu gespaard net als groeiplaatsen van Brede Wespenorchis. Spannend of nu echt ecologisch maaibeheer vorm krijgt.

Komende donderdag een “zoomvergadering” met gemeente over door Hoogheemraadschap Schieland vereiste wateropvangdispensatie voor voorgenomen woningbouw Capelseweg/Bermweg. Hoogheemraadschap staat hierarchisch boven de gemeente en eist voor elke vierkante meter extra verharding 5-10% compensatie voor wateropvang.  SNC heeft haar voorstellen ingediend: de 2 vijvertjes achter Capelseweg met elkaar verbinden: goedkoop, geen problemen met boven- of ondergrondse infrastructuur en een verrijking van waterbiodiversiteit. Het voorstel van gemeente/projectontwikkelaar gaat ten koste van bosplantsoen: niet dus!

De voortgang in het re-designingproject van het Schollebos, gekaderd in door gemeente opgelegd “overlegstructuur Vrienden van het Schollebos” stagneert. SNC is daar mogelijk mede debet aan omdat zij stevige kritiek heeft geuit waar SNC tot op heden ondanks aandringen geen antwoord heeft gekregen en gemeente daarmee in haar maag zit?