Stichting Natuurvrienden Capelle aan den IJssel e.o.

Bomen zijn door alle tijden heen een inspiratiebron geweest voor de mensheid. Beuken en eiken werden in de oudheid vereerd omdat ze robuust waren en zeer oud werden. Rechtspraak en terechtstellingen werden vaak onder zulke bomen uitgevoerd. Sommigen geven hier een Freudiaanse verklaring voor: vruchtbaarheid, levensduur, phallussymbool. Vele oprijlanen van kastelen en landhuizen werden begeleid door statige beuken. Lindelanen werden bezongen in vele liedjes. Gezellig of romantisch samenzijn ‘Unter der Linden’ is een bekend begrip. Oranje- en gedenkbomen. Vele beroemde schilders vonden ook hun inspiratie in bomen. Recent nog een ontdekt schilderij van Van Gogh: “Knotwilg”.

Bomen: niet alleen een inspiratiebron, maar ook onmisbaar voor vogels, insecten, vleermuizen, milieu (CO2, fijnstof, waterberging, temperatuurregulatie), gezondheid, vastgoedwaarde, enz.

Ik schrijf dit,omdat ik in mijn voorjaarsopruimwoede een uitspraak tegen kwam van Louis Mercier (1740-1814): ”Een boom planten is een blijk van vertrouwen in de aarde. Een daad van hoop op de toekomst. Een handeling van naastenliefde jegens de toekomstige geslachten die van zijn vruchten zullen genieten, wanneer wij er niet meer zullen zijn.”  Ik stel voor om hem postuum als bomenadviseur voor Capelle te benoemen.

bron Louis mercier: www.mvandenoever.nl

Vandaag ontving ik een serie foto’s van een Vos die zich al een tijdje ophoudt op de grens van het Ringvaartpark en Schollebos (langs Burg. van Beresteijnlaan). Foto’s vanuit de achtertuin van familie Dekker. De laatste paar jaar wordt de vos steeds vaker gezien in Capelle en is zeker een vaste bewoner geworden. Niet duidelijk is om hoeveel vossen het gaat, maar waarnemingen zijn bekend uit Fascinatio, Schenkel, Schollevaar en Schollebos. Een paar maanden geleden is er een dode, aangereden vos gevonden in Nieuwerkerk. Ook in Kralingse Bos, in Rottemerengebied en Hitland komen vossen voor.

foto: fam. Dekker (klik op foto voor vergroting)

Vandaag de restanten van een mogelijk slachtoffer (een Haas) van Reinaert in het Schollebos.

Bij de Zevenhuizerplas is door onze Capelse expertvogelaar Frank Oling deze week een Draaihals gezien en gefotografeerd. Het is een spechtensoort, maar de enige soort die alleen ‘s zomers in Nederland te zien is (trekvogel) en ook in andere opzichten veel van andere spechten verschilt. In Nederland spaarzame waarnemingen in oosten. Waarnemingen hier in onze regio zijn zeldzaam.

 Foto Draaihals: Frank Oling (klik op foto voor vergroting).

Een andere foto wil ik u niet ontzeggen: de nu broedende Torenvalk.

 Foto Torenvalk: Hans Benard (klik op foto voor vergroting).

Toeval of niet? Koninginnedag was een prachtige warme dag met veel zon en weinig wind. Oranje vanen sierden bij veel huizen de Nederlandse vlag en honderden mensen met oranje t-shirts en versieringen togen naar de plaatselijke evenementen. Ik nam deze warme voorjaarsdag waar door enkele uren door het Schollebos te struinen. En zowaar: ik zag minstens 6 Oranjetipjes, de eerste van dit jaar en dan nog 6 tegelijk! De mannetjes met hun knaloranje voorvleugeltips Koninginnedag vierend op het massaal bloeiende Look-zonder-Look, maar wel met een nieuwsgierig oog naar de vrouwtjes die passeerden. De honger was na alle koude dagen kennelijk toch groter dan hun voortplantingsdrang: eerst lekker eten, dat andere komt later wel….

 De waardplanten (planten waar ze hun eitjes op afzetten en de rupsen van leven) zijn vooral Pinksterbloem en Look-zonder-Look en soms ook andere leden van de grote familie van de kruisbloemigen (bijv. Kool- en Raapzaad). Al deze soorten komen veel voor in het Schollebos. Vooral het Look-Zonder-Look heeft zich de laatste jaren gigantisch uitgebreid en bloeit nu volop. De vlinder kent maar 1 generatie per jaar: legt maar 1x eitjes en overwintert als pop. Het is een beschermde soort!

 Sinds enkele jaren waargenomen in Schollebos, maar hooguit 2-3 exemplaren per jaar. Nu dus op Koninginnedag minstens 6. Met een paar jaar en een goed beheer kan dit wonderschone vlindertje tot een grote populatie uitgroeien.

Dit jaar zullen we helaas afscheid moeten nemen van het ijsvogelpaartje dat jarenlang in het Schollebos met groot succes heeft gebroed. Na de korte, maar strenge vorstperiode is slechts twee keer 1 ijsvogel gezien, maar daarna niets meer.  Misschien is zijn/haar levenspartner overleden en zoekt hij/zij nu elders een nieuwe partner (ijsvogels vormen een levenslange, monogame relatie). In Hitland is inmiddels recent wel weer een ijsvogel gesignaleerd. Ik houd de hoop dat deze vliegende juwelen toch weer terugkomen…

  Al vanaf november 2011 bivakkeert er een paartje Torenvalken in het Schollebos. Vroeger werd er wel eens eerder 1 gezien op het voormalige “IJsbaangebied”, maar nu liet het zich aanzien dat dit paartje wel eens een ‘blijvertje’ zou kunnen worden. En jawel: het paartje heeft een oud kraaiennest uitgekozen om daar kroost voort te brengen. Een nieuwe broedvogelsoort voor Capelle! Belangrijk voor de Torenvalk zijn ruigere weides en bermen waar zij muizen kunnen vangen. Al biddend hangen ze in de lucht om de kleinste beweging in het gras waar te nemen. Ze doen dat niet op willekeurige plaatsen: zij kunnen de routes die muizen volgen zien door de urinesporen in het gras.

 Foto’s Torenvalk: Hans Benard.

Belofte maakt schuld: in mijn laatste blog beloofde ik weer iets te vertellen over recente natuurweetjes in het Schollebos. Wel bij deze dus. Het is wel een ratjetoe en  voor de neus weg….

Paddentrek:

Is erg verlaat door het lange droge weer. De padden komen pas uit hun overwinteringsplaatsen (ondergronds, in holen, gaten) als het (‘s nachts!) goed vochtig is. Pas de laatste week komt die trek naar hun oorspronkelijke geboorteplaatsen weer op gang. Altijd een gevaarlijke onderneming omdat ze daarbij (snel-)wegen en fietspaden moeten oversteken…..

Vogeltrek:

In de 2e week van maart keerden de Tjiftjaffen weer terug uit Afrika. De Fitis kwam pas de 1e week van april, direct gevolgd door de Zwartkop. Je kan ze nu overal horen zingen (voor vogelgeluiden: www.vogeldagboek.nl) .

foto Zwartkop (man; vrouwtje heeft bruin kapje): Ben Pleij. Klik op foto voor vergroting.

We wachten nog op Kleine Karekiet, Bosrietzanger, Tuinfluiter, Visdiefje, Koekoek, en uiteraard de zwaluwen, die nog onderweg  zijn vanuit hun overwinteringsgebieden (Afrika en Zuid Europa). Wel enkele bijzondere waarnemingen van “doortrekkers” op weg naar hun broedgebied: afgelopen 2 weken 1 Purperreiger (omgeving Golfbaan), 1 Grauwe Klauwier (zeldzaam, waarneming niet bevestigd) , 1 Kleine Bonte Specht. In Hitlandgebied zijn de Grutto’s al een tijd terug en sinds 1-2 weken ook de Blauwborst en Bruine Kiekendief.

foto Blauwborst: Paul Sinnema (klik op foto voor vergroting)

Standvogels (=vogels die gehele jaar hier blijven/zijn):

Buizerd: nog steeds aanwezig, diverse keren op oude nest van vorig jaar en op nieuw nest van dit jaar. Nog geen broed vastgesteld. IJsvogel: al zeker 2 maanden geen waarnemingen meer in Schollebos; mogelijk heeft helft van het monogame vogeltje de strenge vorst niet overleefd en zoekt de overlevende elders een nieuwe partner? (na de vorst is slechts 2x 1 ijsvogel nog gezien). Sperwer: regelmatig gezien, zal wel weer in Schollebos gaan broeden. Torenvalk: een nieuwkomer. Sinds oktober vorig jaar 1 paartje aanwezig en gaat waarschijnlijk wel broeden in Schollebos. Veel standvogels zijn al bezig met nestbouw of broeden al en hebben zelfs al jongen: Kauwtje, Zwarte Kraai, Ekster, Houtduif, Kool-/Pimpel-/Staartmees, Roodborst, enz. Dit jaar opvallend meer Groenlingen. Dankzij de Takkenrillen in het westelijke deel van Schollebos (na ‘dunning’ aangelegd) veel Winterkoninkjes, Roodborsten, Heggenmussen.

Vlinders:

Nog maar matig door het koude weer. Vlinders zijn koudbloedig: hun lichaamstemperatuur is min of meer gelijk aan de weerstemperatuur. Vlinders kunnen pas vliegen (dus op voedseljacht) als hun lichaamstemperatuur zo’n 20 graden is. Alleen als ze zich kunnen opwarmen op een zonnig en luw plekje kunnen ze met de huidige temperaturen wel eens actief worden. Tot nu toe zijn Gehakkelde Aurelia, Groot Koolwitje, Klein Koolwitje, Dagpauwoog, Kleine Vos en Bont Zandoogje incidenteel gezien. Trekvlinders (Atalanta en Distelvlinder:overwinteren in Zuid Spanje en Noord Afrika) zijn er bij lange na nog niet. Waar we op gespitst zijn is het Oranjetipje: deze beschermde vlinder is de laatste paar jaar in Schollebos aanwezig, maar slechts met enkele exemplaren. De hoop bestaat dat deze beginpopulatie zich zal uitbreiden vanwege de enorme toename van hun waardplanten (=de planten waarop de vlinder zijn eitjes afzet en waarvan de rupsen eten): Pinksterbloem en Look-zonder-Look. In april begint hun ‘vliegtijd’….

Planten en bomen:

Daslook bloeit nu massaal. Fluitenkruid en Look-zonder-Look (ook massaal aanwezig) staan in de knop en sommige bloeien al. Wordt een wit bloemenfestijn, niet alleen voor ons om te zien, maar vooral voor de vele insecten als nectar- en stuifmeelbron. Pinksterbloemen in bloei. Gevlekte Gele Dovenetel, Witte Dovenetel, Paarse Dovenetel en Hondsdraf (echte nectarbloemen) beginnen te bloeien of bloeien al volop. Kriek (wilde Kers) en Krentenboompje staan volop in bloesem. Meidoorns staan in de knop. De meeste bomen hebben al frisgroene bladeren (die van populieren meer bruinig).

Nou dat was het even in chaotische vogelvlucht. Elke dag weer leuke dingen te zien in ons mooie Schollebos. Maar breng als natuur-/vogelliefhebber ook eens een bezoek aan andere Capelse pareltjes als het Wegelingparkje, Slotpark, Paradijsselpark of struin eens de IJsseldijk af. En in de nabije omgeving van Capelle: Hitland, Zevenhuizerplas, Rottemeren, Kralingse Bos, de Zaag (Krimpen aan de Lek), Loetbos, enz. Het belang van ecologische verbindingszones tussen deze gebieden zal voor een goede waarnemer direct duidelijk worden…..

“Baby-bos”

Wethouder Joost Eerdmans heeft gereageerd op een idee van 1 (!) burger om in het Schollebos een “Baby-bos” aan te leggen. Voor 125 euro per geboren baby kunnen de ouders een boom planten als ‘gedenkboom’ (uiteraard bordje erbij met de naam van de baby). Op zich een sympathiek idee, maar wel ondoordacht. Het gaat om de ruige weide waar onze ooievaarspaal staat. Tot nu toe broeden er nog geen ooievaars, maar die paal is er destijds niet voor niets neergezet (in overleg met ooievaarsstichting Stork). Die ooievaarspaal zou dan verplaatst moeten worden a raison van een paar duizend euro…  In de hoeken van dit terrein zijn ook kleiputten gegraven om de huiszwaluwstand langs de Bermweg te bevorderen. Huiszwaluwen maken hun nest van kleibolletjes. Na aanbrengen van 60 kunstnesten en halffabrikaatkunstnesten en het graven van deze kleiputten is er na 4 jaar een spectaculaire toename van broedende huiszwaluwen aan de Bermweg: van slechts 3 natuurlijke nesten tot dan, waren er vorig jaar 25 bebroede nesten, waarvan de helft natuurlijke nesten. Een baby-bos met 300 bomen ontneemt de huiszwaluw de aanvliegroute naar deze kleiputten. NB: gemeenteambtenaren hebben voor onze stichting al 2x deze kleiputten opgeschoond op de ‘Dag van de Uitdaging’ (klusdag voor ambtenaren op vrijwilligheidsbasis), een loodzware klus. Daarnaast is deze ruige weide een foerageergebied voor vele vogels: niet alleen fazanten, maar ook voor roofvogels als Bosuil, Buizerd en Torenvalk (muizen, mollen, e.a.).  Wij hebben onze bezwaren tegen dit plan ingediend en een alternatieve plaats voorgesteld. We wachten op antwoord………

Natuurlijke oevers

Langs de Nieuwerkerkse Tocht en rond het ‘heuvellandjesgebied’ ter hoogte van Rigoletto zijn oude beschoeiingen verwijderd. Deze beschoeiingen bestonden uit met creosoot behandeld hout. Creosoot is kankerverwekkend en lekt heel geleidelijk uit in oppervlaktewater. Er zijn nu ‘Natuurlijke Oevers’ aangelegd: een vloeiend verloop van water naar land. Gunstig voor amfibieen en kuikens van watervogels (geen steile barrieres meer waardoor ze niet op het land kunnen komen). De oevers zijn ingezaaid met zaden van inheemse oeverplanten, waaronder 2 soorten orchideeen. Oeverbegroeiing voorkomt ook uitspoeling van nutrienten (hondenpoep!) in het water. Prima dus, ook al ziet het er nu nog kaal uit. Als toetje heeft men deze oevers ook nog eens een speels relief gegeven. Dit kan best mooi worden!

Baggeren

De wateren in Schollebos moeten echt gebaggerd worden. Zij vormen een essentiele schakel in het watersysteem. Vanuit de Ringvaart wordt water ingelaten en via Schollebossingels en -vijvers loopt dit water helemaal door tot en met het Hoofdweggebied. Daarna wordt het water teruggeleid naar de Nieuwerkerkse Tocht en van daaruit naar de IJssel. Ophoping van bagger zal dit systeem uiteindelijk doen stagneren. Baggeren veroorzaakt echter altijd directe schade aan dieren- en plantenleven. Vandaar dat er wettelijke richtlijnen zijn. Het gaat erom in welk seizoen men baggert en hoe men baggert. Met de juiste planning kan men deze schade tot een minimum beperken. Uiteindelijk zal dan ook de ecologische kwaliteit verbeteren. Het Hoogheemraadschap heeft onze stichting uitgenodigd voor een overleg over deze baggerplannen in het Schollebos. Het doet ons een plezier dat het Hoogheemraadschap deze keer zich wel aan de richtlijnen houdt, maar zij was natuurlijk gewaarschuwd omdat wij in het verleden al 3x de AID hebben ingeschakeld vanwege overtredingen van hun eigen Gedragscode! Het Schollebos gaat nu gebaggerd worden tussen augustus-december dit jaar. Afspraken zijn gemaakt over directe communicatie (bijv. over broedende watervogels). De bagger wordt opgeslagen in zogenaamde ‘GeoTubes’: lange waterdoorlaatbare netten. Deze zullen gedeeltelijk in het Schollebos komen te liggen op plaatsen waar ze zo min mogelijk impact hebben op de recreatieve functie. Nadat het water uit de bagger is uitgelekt, zal het residu uitgespreid worden over nog te overleggen gronden.

Schapen

Het schapenbegrazingsexperiment gaat nu zijn laatste jaar in. Vorige week heeft er een overleg plaatsgehad tussen SNC, gemeente en de schaapskudde-eigenaar. De schaapskudde komt in de derde week van april. Afspraken zijn gemaakt om met herder, gemeente en SNC tevoren eerst nog een rondje Schollebos te doen: waar wel en waar niet grazen (streekeigen en belangrijke flora beschermen!). SNC zal voor september een eindrapport uitbrengen over dit begrazingsexperiment (afgesproken met gemeente). Het is vervolgens aan de politiek om hier haar conclusies uit te trekken: doorgaan of niet….

Vergroting Vijver langs ‘Openluchttheater’

Dit was nodig i.v.m. de compensatie-eis van het Hoogheemraadschap. Door extra aanleg van verhardingen op het voormalige IJsbaangebied  ten behoeve van de Spartaverenigingen (clubgebouw, jeuxdeboulebanen), eist hoogheemraadschap compensatie voor waterberging. Volkomen terecht: we zitten al in een afvalputje met 6 meter onder ANP en hebben het al moeilijk genoeg met ons waterbergingssysteem. De locatie is goed gekozen, maar toch een kans gemist: dezelfde locatie was door een ex-beleidsmedewerker uitgekozen voor een “Water-Ontdekplek” voor kinderen: dit zou een prachtige gelegenheid zijn om dit te combineren. Tja, zal wel weer ergens in een bureaulade liggen te verschimmelen…..

Zijn er nog leuke natuurweetjes? Jawel, maar een volgende keer!

Afgelopen vrijdag overleg gehad met Hoogheemraadschap Schieland en Krimpenerwaard (HHSK) over komende baggerwerkzaamheden in het Schollebos. HHSK kan niet zomaar overal te allen tijde gaan baggeren: zij is gehouden aan de Gedragscode Waterschappen die is afgeleid van de Flora en FaunaWet (FFW). In die gedragscode staat wanneer een waterschap wel of niet mag baggeren en onder welke voorwaarden, dit om wettelijk beschermde soorten (FFW) te ontzien. In het verleden hebben we al een paar keer aangifte gedaan bij de Algemene InspectieDienst (AID) wegens overtredingen van deze gedragscode en met succes. HHSK had ons nu uitgenodigd om te overleggen over het baggeren in het Schollebos. Deze keer was alles perfect in orde: baggeren in de juiste periode (niet in paai-/broedseizoen), opslag van de bagger in geotubes, sparen van oeverranden, begeleiding door een ecoloog. Hoewel baggeren altijd schade aan fauna aanricht, is het wel noodzakelijk voor behoud van ‘droge voeten’ en voor verbetering van de ecologische waterkwaliteit, maar dus wel volgens de regels….

Waterschappen – dus ook HHSK – zijn verantwoordelijk voor de grote (primaire en secundaire) watergangen. Gemeentes zijn verantwoordelijk voor de kleine (tertiaire) watergangen. Gemeentes hebben echter geen Gedragscode die afgeleid is van de FFW en zijn dus gehouden aan wat in de FFW staat.  Die FFW is minder specifiek dan afgeleide gedragscodes. Vorige week werd SNC door de gemeente uitgenodigd voor een overleg over het baggeren in het ‘s Gravenweggebied (alleen maar tertiaire watergangen: sloten dus). Gemeente had dit vorig jaar willen uitbesteden aan HHSK, die dan had moeten baggeren volgens de Gedragscode Waterschappen. Door een “miscommunicatie” tussen gemeente en HHSK is hier niets van terecht gekomen, zodat nu de gemeente zelf het baggerwerk laat uitvoeren. De gemeente wil nu door blijven baggeren in een periode die volgens de Gedragscode Waterschappen taboe is (behalve bij dreigende rampen). De gemeente zegt echter te handelen naar de Gedragscode Waterschappen: flauwekul dus, ook al heeft men een ecoloog ingeschakeld om recht te praten wat krom is. Wij hebben om een uitspraak van de AID gevraagd: de gemeente overtreedt geen wet (FFW) omdat het voortbestaan van beschermde soorten in het leefgebied niet in gevaar komt (de kern van de FFW) en de gemeente niet gehouden is aan een gedragscode van een externe partij.

Snapt u het nog???????  In het ‘s Gravenweggebied is al zo’n 15 jaar niet meer gebaggerd. Maken een paar maanden uitstel dan nog wat uit?? Moeten nu in het paaiseizoen zoveel dieren en hun eitjes/larven sneuvelen?? Ook al zal het bestand van deze dieren zich uiteindelijk wel weer herstellen, hebben dieren ook geen intrensieke waarde??  Tja, financiele overwegingen gaan hier voor ecologische en ethische overwegingen. We plaatsen wel graag bordjes in het Schollebos om geen huiskonijnen te dumpen, maar dit leed valt in het niet hierbij. Scoren op aaibaarheidsfactor doet het helaas nog steeds…..

Was weer een “drukke” week. Ik weet niet wat het is, maar dit prachtige lenteweer zet ook mij aan tot een grote voorjaarsschoonmaak: mijn werkzolder (4×8 meter) was wel erg vuil, en propvol. Schoonmaken en opruimen dus. Een paar duizend tijdschriften laten ophalen door iemand die dit voor zijn kerk inzamelt. Ging me toch wel een beetje aan het hart. Vanaf mijn middelbare school was ik al geabonneerd op “Natuur en Techniek” (nu nog steeds, maar het heet nu “Natuur, Wetenschap en Techniek”) en van begin af aan op “Grasduinen” (heet sinds kort ook weer anders : “Roots”). Verder honderden tijdschriften over volierevogels, aquariumvissen, enz. Ach tja, ik lees ze toch niet meer opnieuw. Voordat ik de ‘Grasduinens’ wegdeed toch nog maar doorbladeren en wandelroutes en leuke weetjes voor onze excursies uitscheuren…. Weet u waar de naam Klaproos vandaan komt?

Weer gedoe over het baggeren in Capelle: nu baggeren betekent een aanslag op het voortbestaan van amfibieen (kikkerdril, paddensnoer-eitjes en salamandereitjes) en zwaar beschermde vissen als Bittervoorn en Kleine modderkruiper. De afloop krijgt u hierover nog te horen met uitleg. Ook gedoe over het “BabyBos” in het Schollebos. Ook daar zijn wij het niet mee eens en wordt ook vervolgd. Kost wel weer veel brief-, mail- en telefoonwerk met gemeente, hoogheemraadschap en AID.

Een mooie wandeling in Brabant gemaakt (natuurgebied de Mortelen in de buurt van Oirschot). Duizenden bosanemonen en speenkruid in bloei, beekjes met vele honderden bruine kikkers en evenzovele kikkerdrilhopen. Daar mijn eerste Witte Kwikstaart (overwintert in Afrika) en Citroenvlinder (overwintert als vlinder in Nederland) van dit jaar gezien. De Citroenvlinder kunnen we ook in het Schollebos tegenkomen. De waardplant van de Ciroenvlinder (d.i. de plant waar zij haar eitjes afzet en de rupsen van de bladeren leven) is de Vuilboom.

Op het moment dat ik deze blog schrijf, hoor ik door het open raam het mannetje van de Bosuil roepen. In het Schollebos zag ik vanmiddag de buizerds paren. Mogelijk gaan er 2 paren buizerds broeden. Helaas nog geen teken van de ijsvogels….. Morgen weer begin van een nieuwe week en wachten op nieuwe terugkeerders als Fitis, Zwartkop, Visdiefje, enz.

De lente zet door en er zijn al veel vroege bloeiers te bewonderen. Allereerst natuurlijk het Madeliefje en de Paarse Dovenetel: deze twee bloeien eigenlijk het hele jaar (ook ‘s winters) , zolang het maar niet vriest. Het Sneeuwklokje (een Stinseplant), komt als een van de eerste daarna en is bijna al uitgebloeid. Klein Hoefblad, Speenkruid, Bosanemoon, Maarts Viooltje en Vingerhelmkruid bloeien nu ook in het Schollebos.

Veel vogels zijn begonnen met baltsen en nestelen, het is een drukte van belang: nestmateriaal verzamelen, nest bouwen, ondertussen je territorium kenbaar maken met geroep, gezang, geroffel en dit furieus verdedigen tegen concurrenten en opletten op roofdieren. Natuurlijk moet je ook nog eens eten en de onderlinge band verstevigen met baltsdansen (fuut), baltsvluchten (buizerd, sperwer)  of gewoon lekker kroelen (huitduif, turkse tortel). En – oja – er moet natuurlijk ook veelvuldig gepaard worden…. Uiteraard kost dit allemaal heel veel energie en het voedselaanbod (insecten en zaden) is nog erg beperkt. Het kan dan ook geen kwaad om nog even de vogels te helpen door te voederen.

 foto Ben Pleij: Grote Bonte Specht (man: rode nekvlek ontbreekt bij vrouwtje).